OVP ile Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadelede Yapay Zeka Dönemi Başlıyor
Hükümet, 2026-2028 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program (OVP) ile vergi politikalarında önemli bir dönüşüme hazırlanıyor. Büyüme ve sosyal adalet ilkeleri doğrultusunda, yatırımı, istihdamı, üretimi, ihracatı ve rekabet ortamını destekleyen gelir politikalarına öncelik verilecek. Bu kapsamda, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yapay zeka ve ileri analiz tekniklerinin kullanımı ön plana çıkıyor. Amaç, vergi tabanını genişletmek, vergilemede gönüllü uyumu artırmak ve kamu maliyesinin sürdürülebilirliğini sağlamak.
Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadelede Yeni Stratejiler
OVP döneminde, kayıt dışı ekonomiye yönelik tedbirlerle doğrudan vergi gelirlerinin bütçe içindeki ağırlığı artırılacak. Bu hedefe ulaşmak için, vergi harcamaları detaylı bir şekilde incelenecek ve etkin olmayan istisna, muafiyet ve indirimlere yönelik düzenlemeler yapılacak. Vergi mükelleflerinin davranışları ve vergiye uyum sorunları analiz edilerek, uyum düzeyini artırmaya yönelik stratejiler geliştirilecek. Bu stratejiler, sadece yasal düzenlemeleri değil, aynı zamanda mükelleflerin vergi sistemine olan güvenini artırmayı da hedefleyecek.
Teknolojinin Gücüyle Kayıt Dışı Ekonomiye Darbe
Kayıt dışı ekonominin önlenmesine yönelik mücadele, yapay zeka, büyük veri gibi teknolojik imkanlarla desteklenen risk analiz faaliyetleriyle yürütülecek. İlgili tüm tarafların etkin katılımıyla sağlanacak koordinasyon, mücadelenin başarısı için kritik öneme sahip olacak. Vergi kaçakçılığını besleyen sahte belge kullanımının önüne geçilmesi de bu teknolojik altyapı sayesinde mümkün olacak. Yapay zeka ve ileri analiz teknikleri kullanılarak, ilgili sektör ve alanlara ilişkin riskler tespit edilecek ve denetimde etkinlik artırılacak.
Prim tabanını genişletmek üzere, kayıt dışı istihdam ve kayıt dışı ücretle mücadelede veri analizine dayalı risk odaklı denetim faaliyetleri yoğunlaştırılacak. Bu sayede, hem işverenlerin yasal yükümlülüklerini yerine getirmesi sağlanacak, hem de çalışanların sosyal güvenlik hakları korunacak. Makro düzeyde kayıt dışı ekonomi boyutunun ölçülmesine ve vergi türleri bazında vergi açığı hesaplanmasına yönelik çalışmalar da OVP kapsamında yürütülecek.
Vergiye Gönüllü Uyumun Teşviki ve Dijital Dönüşüm
Vergiye gönüllü uyumun teşvik edilmesi, OVP’nin temel hedeflerinden biri olarak belirlenmiş durumda. Bu kapsamda, dijital faaliyetlerdeki kayıt dışılığı kavrayacak uygulamalar geliştirilecek. Vergi kayıp ve kaçağı ile kayıt dışı ekonomik faaliyetlerin önlenmesi için oluşturulan Risk Analizi Değerlendirme ve Araştırma Sistemi (RADAR), mali ve ekonomik verilerin entegrasyonu, bu verilerin sektörel ve mükellef bazlı risk senaryoları aracılığıyla geliştirilecek. Bu sistem sayesinde, vergi denetimleri daha etkin ve sonuç odaklı hale getirilecek.
Vergi denetiminde vergiye tabi işlemlerin doğruluğunun tespitinde, üçüncü taraf idari verilerden daha etkin yararlanılacak. Vergi kayıp ve kaçağının önlenmesi, belge düzeninin yerleşmesi ve sağlıklı şekilde işlemesi amacıyla yaygın yoğun vergi denetimleri artırılacak, vergi denetimi algısının mükelleflerde yerleşmesi sağlanacak. Organize vergi kaçakçılığı ile mücadelede, vergi kaçakçılığı soruşturmalarının etkin yürütülmesi amacıyla ilgili kurumlarla işbirliği içinde mevzuat çalışmaları yapılacak.
Gayrimenkul Sektöründe Şeffaflık ve Güven
Gayrimenkullerin gerçek değerinin kavranmasını ve bu değer üzerinden işlem yapılmasını sağlayacak çalışmalar sürdürülecek. Kira sözleşmelerinin, e-Devlet kapısı üzerinden güvenilir şekilde hazırlanmasına imkan veren kira sözleşmesi uygulaması yaygınlaştırılacak. Bu sayede, hem kiracılar hem de ev sahipleri için daha güvenli ve şeffaf bir ortam oluşturulacak.
OVP ile hedeflenen bu dönüşüm, Türkiye ekonomisinin daha rekabetçi, şeffaf ve adil bir yapıya kavuşmasına katkı sağlayacak. Kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yapay zeka ve ileri analiz tekniklerinin kullanımı, vergi gelirlerinin artırılmasına, kamu hizmetlerinin iyileştirilmesine ve sosyal adaletin güçlendirilmesine önemli ölçüde katkı sağlayacak.
