Yargıtay’dan Emsal Karar: Pandemi Ücretsiz İzinleri Kıdem Tazminatına Dahil Edilecek
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, pandemi döneminde uygulanan ücretsiz izinlerle ilgili emsal niteliğinde bir karara imza attı. Bu karar, işverenlerin işçileri ücretsiz izne çıkarması durumunda, bu sürelerin kıdem tazminatı ve yıllık izin hakkı hesaplamalarına nasıl yansıyacağını netleştiriyor.
Yargıtay’ın Kapsamlı Değerlendirmesi
29 Mayıs 2025 tarihli kararında Yargıtay, 4857 sayılı İş Kanunu’na eklenen geçici 10/2 maddesi kapsamında ücretsiz izinde geçirilen sürelerin, kıdem tazminatı ve yıllık ücretli izin hesabında dikkate alınacak kısmını belirledi. Karara göre, ücretsiz izin süreleri, işçinin kıdem tazminatı ve yıllık ücretli izin hesabında, bildirim süresine eklenen 6 haftayı aşmamak kaydıyla hizmet süresinden sayılacak. Ancak, bu süreyi aşan ücretsiz izinler, kıdem ve yıllık izin hesabında dikkate alınmayacak.
Bu karar, özellikle pandemi döneminde uzun süreli ücretsiz izne çıkarılan işçilerin haklarının korunması açısından büyük önem taşıyor. Karar sayesinde, bu işçilerin kıdem tazminatı ve yıllık izin haklarının belirlenmesinde daha adil bir yaklaşım benimsenmiş olacak.
Sosyal Güvenlik Başuzmanı İsa Karakaş’ın Değerlendirmeleri
Sosyal Güvenlik Başuzmanı İsa Karakaş, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, pandemi döneminde uygulanan ücretsiz izinlerin kıdem tazminatı ve yıllık izin hesaplamalarına yansıması konusunda yargıya başvurulduğunu belirtti. Bölge mahkemelerinden farklı kararlar çıkması üzerine konunun Yargıtay’a taşındığını ifade eden Karakaş, “Yargıtay yeni kararını verdi ve bu kararla birlikte yüz binlerce çalışan eksik ödenmiş olan kıdem tazminatını, yıllık iznini alabilecek. Zira bu emsal karar bir dönüm noktası çok önemli bir boşluğu doldurur niteliktedir” dedi.
Karakaş, ücretsiz izin uygulamasının normal şartlarda kıdem tazminatına sayılmadığını, çünkü bu sürelerde hizmet aktinin askıda kabul edildiğini ve yıllık iznin belirlenmesine esas sürede de dikkate alınmadığını vurguladı. Pandemi döneminde birçok işverenin bu süreleri hem kıdem tazminatına esas sürede hem de yıllık izine esas sürede dikkate almadığını belirten Karakaş, bu durumun işçiler açısından büyük bir psikolojik rahatsızlığa yol açtığını ifade etti.
Bölge Mahkemelerindeki Uyuşmazlıklar ve Yargıtay’ın Çözümü
Karakaş, bölge adliye mahkemelerinin bu konuda farklı kararlar verdiğine dikkat çekti. Bazı mahkemeler, ücretsiz izinlerin kıdem tazminatına ve yıllık izine esas sürelerde dikkate alınmaması yönünde karar verirken, bazıları ise işçilerin hak kaybına uğramaması için 6 hafta artı ihbar önerileri şeklinde dikkate alınması gerektiği yönünde kararlar verdi. Bu uyuşmazlıkların çözümü için konu Yargıtay’a intikal etti.
Yargıtay, pandemideki zorunlu ücretsiz izin uygulamasının işçinin ve işverenin iradesi dışında gerçekleştiğini göz önünde bulundurarak, “kıdem tazminatı ve yıllık izin açısından bütün kayıpların işçinin yüklenmesinin adil olmayacağını” hükmetti. Aynı zamanda, işverenin de mecburiyetten dolayı bu yola başvurduğunu ve bütün yükün işverenin üzerine atılmasının doğru olmayacağını belirterek, daha hakkaniyetli, adil ve dengeli bir karar alınması gerektiğine karar verdi. Kararda, hükümet kararıyla verilen zorunlu ücretsiz izin dönemlerinin ihbar önerileri süresine göre belirlenmesi gerektiği ve bu sürelere 6 hafta eklenmesi gerektiği, bunu aşan kısımların ise dikkate alınmaması yönünde hüküm kuruldu.
Kararın İşverenler ve İşçiler Açısından Etkileri
Karakaş, kararın etkileri üzerine şu değerlendirmelerde bulundu: “Eğer işçiler hala çalışıyorsa işverenlere tavsiyemiz ihbar süreleri artı 6 hafta şeklinde kıdem tazminatına esas sürelerde ve yıllık izin hesabında dikkate almaları yönünde. İşçilerin mahkemeye gittikleri takdirde bu emsal kararla birlikte davaları kazanmış olacaklar. Dolayısıyla işverenler gereksiz yere mahkeme masrafları ve kağıt ücreti ödemiş olacak. İşten çıkmış olan işçilerin durumu bakacak olursak, 5 yıllık zaman aşımı süresi var. Bu 5 yıllık zaman aşımı süresi içerisinde mahkeme yoluna başvurup verilmemiş olan haklarını alabilirler. 5 yıllık zaman aşımı işten çıktıktan sonraki 5 yıllık süreyi kapsıyor.”
Pandemi döneminde henüz bir yılını doldurmamış fakat zorunlu ücretsiz izne ayrılmış işçilerin durumuna da değinen Karakaş, eğer işçinin fiili çalışma süresi 9 ay ise ve geriye kalan süre ücretsiz izin şeklinde ise, bu durumda bir yıl dolmadığı için işçinin kıdem tazminatına hak kazanamayacağını belirtti. Ancak, Yargıtay’ın kararıyla ücretsiz izin sürelerinin kıdem tazminatına alınması halinde, bu işçiler hem kıdem tazminatına hak kazanacak, hem de işten ayrıldıkları için alamadıkları kullanamadıkları yıllık izni kullanmış olacaklar.
İşçilerin İzlemesi Gereken Adımlar
Karakaş, işçilerin sürece ilişkin atmaları gereken adımları şu şekilde özetledi: “İşçiler öncelikle işverene gitmeli ve işverenlerine emsal kararı göstererek benim şu kadarlık sürem hesaplamaya dikkate alınmamıştı. Bu süreye ait almamış olduğum yıllık ücretli iznimi ve kıdem tazminatımı farkını talep ediyorum diyebilirler. İşveren de bunu reddettiği takdirde mahkeme yoluyla kazanmalarının mümkün olduğunu söyleyebiliriz.”
Sonuç: İşçi Hakları Açısından Önemli Bir Gelişme
Yargıtay’ın bu emsal kararı, pandemi döneminde ücretsiz izne çıkarılan işçilerin haklarının korunması açısından önemli bir adım olarak değerlendirilebilir. Karar, işverenlerin ücretsiz izin uygulamalarını daha dikkatli bir şekilde yönetmelerini ve işçilerin haklarını gözetmelerini sağlayacaktır. İşçiler ise, bu karar sayesinde eksik ödenmiş kıdem tazminatlarını ve yıllık izinlerini talep etme imkanına kavuşacaklardır.
