Gemi İnşa Siparişlerinde Sert Düşüş: Küresel Ticaretteki Dalgalanma Etkisi

Denizcilik sektöründe dikkat çekici bir gelişme yaşanıyor. Küresel deniz taşımacılığı büyümeye devam ederken, gemi inşa sektöründe yeni siparişlerde belirgin bir düşüş gözlemleniyor. Deniz Ticaret Odası İzmir Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Yusuf Öztürk’ün açıklamalarına göre, Haziran 2025 itibarıyla küresel gemi inşa piyasasında yeni siparişlerin toplam değeri, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 54 oranında azalarak 163,74 milyon CGT‘ye (Compensated Gross Tonnage) geriledi.

Gemi İnşa Siparişlerindeki Düşüşün Nedenleri

Bu düşüşün ardında yatan temel nedenler arasında küresel piyasalardaki belirsizlikler ve ticaret savaşları yer alıyor. Yusuf Öztürk, ABD Başkanı Donald Trump’ın aldığı gümrük vergisi kararlarının piyasayı olumsuz etkilediğini belirtiyor. Türkiye’ye ek yüzde 15 gümrük vergisi uygulanacak olmasının, ihracatı ve lojistiği de etkileyeceği öngörülüyor. Bu durum, yatırımcıların yeni gemi siparişleri verme konusunda daha temkinli davranmasına neden oluyor.

Çin’in Pazar Payındaki Değişim

Gemi inşa sektöründeki dengeler de değişiyor. Çin’in aldığı yeni gemi siparişlerinin toplam içindeki payı yüzde 52,4 olarak kaydedildi. Bu oran, Çin’in küresel siparişlerdeki payının 2024 yılının ilk yarısındaki yüzde 72‘lik seviyesinden belirgin bir düşüşü temsil ediyor. Bu durum, diğer ülkelerin gemi inşa sektöründeki rekabet gücünün arttığına işaret ediyor olabilir.

Navlun Piyasasındaki Hareketlilik

Küresel deniz taşımacılığı piyasalarının nabzını tutan Baltık Kuru Yük Endeksi (BDI) ise son dönemde dalgalı bir seyir izliyor. 14 Ağustos itibariyle BDI, 2.025 puan seviyesine yükseldi. Bu artış, bir önceki güne kıyasla yaklaşık yüzde 0,40‘lık bir toparlanmaya işaret ediyor. Haftalık bazda ise endeksin geçtiğimiz günlerde 2.018 puana kadar gerileyerek bir önceki haftaya kıyasla düşüş kaydettiği görülmüştü. Son haftalarda yaşanan bu dalgalanmalar, navlun piyasasında hem talep hem de arz tarafındaki hareketliliğin devam ettiğini gösteriyor.

BDI, dünya çapında demir cevheri, kömür, tahıl gibi temel ham maddelerin taşınmasında kullanılan Capesize, Panamax ve Supramax tipi kuru yük gemilerinin navlun fiyatlarının ortalamasına dayanıyor. Endeksin yükselmesi, küresel ticarette canlanma ve yük taşıma talebinin artışı anlamına gelirken, düşüşler ise ticaret hacminde yavaşlama beklentisini güçlendiriyor.

Uzmanlar, son haftalarda endekste görülen gerilemenin, bazı bölgelerde yük talebinin zayıflamasından ve arz fazlası gemilerin piyasada navlun fiyatlarını baskılamasından kaynaklandığını belirtiyor. Ancak son günlük artış, piyasanın kısa vadede toparlanma potansiyeline sahip olduğunu ortaya koyuyor.

Çevre Cezaları ve Deniz Kirliliği

Denizcilik sektörünün bir diğer önemli gündem maddesi ise çevre kirliliği. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2025 yılının ilk yarısında, çevreyi kirleten 3.167 tesis ve deniz aracına, toplam 2 milyar 657 milyon 863 bin TL para cezası kestiği belirtildi. Bakanlığın açıklamasına göre, çevre kirliliğiyle mücadele kapsamında 6 ayda 32.676 denetim gerçekleştirildi. Bu denetimlerin ardından 233 işletmenin faaliyetleri durduruldu.

Yusuf Öztürk, denizlerin hoyratça kullanıldığını vurgulayarak, hesaplama yönteminin değişmesi gerektiğini ifade ediyor. Küçük bir teknenin büyük bir kirliliğe yol açabilirken, büyük bir geminin küçük bir kirliliğe yol açabileceğine dikkat çekiyor. Denizi kirletenlere tolerans gösterilmemesi gerektiğini ancak hesaplama yönteminin değişmesi gerektiğini savunuyor. Denizlerin ve çevrenin korunmasında sadece kurumlar olarak değil, kişisel olarak da hassasiyet göstermenin önemini vurguluyor.

Sonuç ve Gelecek Beklentileri

Gemi inşa sektöründeki sipariş düşüşü, küresel ticaretin geleceği hakkında önemli sinyaller veriyor. Ticaret savaşları, gümrük vergileri ve jeopolitik riskler, denizcilik sektörünü doğrudan etkiliyor. Navlun piyasasındaki dalgalanmalar ise belirsizliğin devam ettiğini gösteriyor. Çevre kirliliğiyle mücadele ise sektörün sürdürülebilirlik açısından önemli bir sınavı olarak öne çıkıyor. Denizcilik sektörünün tüm paydaşlarının bu zorlukların üstesinden gelmek için iş birliği yapması ve sürdürülebilir çözümler üretmesi gerekiyor.