İstanbul’da Yaşamın 19 Yılı Trafikte Geçiyor: Sürdürülebilir Ulaşım Çözümleri Aranıyor

İstanbul’da yaşayanların ortalama 70 yıllık ömrünün tam 19 yılının yollarda geçtiği belirtildi. Yeşil Kalkınma Vakfı (YEKAV) Başkanı Prof. Dr. Mehmet Emin Birpınar, bu çarpıcı gerçeği YEKAV Sürdürülebilir Ulaşım Zirvesi’nde dile getirdi. Birpınar, bu durumun sadece İstanbul’a özgü olmadığını, dünya genelinde de insanların önemli bir kısmının yollarda zaman geçirdiğini ancak İstanbul’daki oranın çok yüksek olduğunu vurguladı.

Sürdürülebilir Ulaşım Zirvesi: İstanbul’un Ulaşım Sorunlarına Çözüm Arayışı

Türkiye’nin sürdürülebilir ulaşım çözümleri, İstanbul’da düzenlenen Sürdürülebilir Ulaşım Zirvesi’nde masaya yatırıldı. Zirve, kamu ve özel sektör temsilcilerini bir araya getirerek, Türkiye’deki şehirlerde yaşanan ulaşım sorunlarına küresel örneklerle çözüm bulmayı amaçlıyor. Zirve kapsamında düzenlenen panellerde, bu sorunlara yönelik izlenecek politikalar detaylı bir şekilde ele alındı.

Yeşil Kalkınma Vakfı’nın (YEKAV) ev sahipliğinde gerçekleşen zirveye, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi Başkanı Burak Dağlıoğlu, İstanbul Valisi Davut Gül, Avrupa Birliği (AB) Delegasyonu Mali İşbirliği Başkanı Maria Luisa Wyganowski ve YEKAV Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Emin Birpınar gibi önemli isimler katıldı.

“Ömrümüz Yollarda Geçiyor”: İstanbul’daki Trafik Yoğunluğunun Boyutu

Prof. Dr. Mehmet Emin Birpınar, zirvenin açılış konuşmasında Türkiye’deki bölünmüş yol uzunluğunun **30 bin kilometreye** ulaştığını belirtti. Birpınar, Türkiye’nin otobanlardan köprülere, tünellerden metrolara ve dünyanın en büyük havalimanına kadar geniş bir ulaşım ağına sahip olduğunu, ancak trafik sıkışıklığı nedeniyle insanların yine de çok fazla zamanını yollarda geçirdiğini ifade etti. Birpınar’ın aktardığına göre, ortalama **70 yıllık** bir insan ömrünün yaklaşık **3 yılı** yollarda geçiyor. Ancak bu süre, İstanbul’da **19 yıla** kadar çıkıyor. Bu durum, New York gibi şehirlerde **8 yıl**, Nairobi’de ise **13 yıl** civarında seyrediyor.

Birpınar, bu durumun sadece zaman kaybına neden olmakla kalmayıp, aynı zamanda çevresel sorunları da tetiklediğini vurguladı. Trafik sıkışıklığından kaynaklı emisyonların küresel emisyonların **yüzde 20’sini** oluşturduğuna dikkat çeken Birpınar, bu nedenle sürdürülebilir ulaşım çözümlerinin önemine dikkat çekti. Elektrikli araçlara geçiş ve mikro mobilite gibi yeni yöntemlerin, hava kirliliğini ve iklim değişikliğini önlemede önemli rol oynayabileceğini belirtti.

15 Dakikada Ulaşım: Geleceğin Şehirleri

Birpınar, dünyada artık “15 dakikada ulaşım” kavramının tartışılmaya başlandığını belirtti. Bu kavram, insanların evlerinden çıkarak hastaneye veya metro istasyonuna **15 dakika** içinde ulaşabilmesini ifade ediyor. Bu türden şehirlerin, daha kalkınmış, sürdürülebilir ve gelişmiş şehirler olarak kabul edildiği belirtildi. Birpınar, bu hedefe ulaşmak için çalışmaların sürdürüleceğini ifade etti.

Zirveden Çıkacak Sonuçlar ve Beklentiler

Zirve boyunca sektör paydaşları ve bakanlık temsilcileriyle birlikte çeşitli panellerde sorunların ele alınacağını belirten Birpınar, zirveden elde edilecek sonuçların bir rapor halinde sunulacağını ve bu raporun, Türkiye’nin ulaşım politikalarına yön verecek önemli bir kaynak olacağını vurguladı. Zirvenin, yerel yönetimleri, özel sektörü ve kamuyu bir araya getirerek, Türkiye’nin ve şehirlerinin ulaşım sorunlarına çözüm bulmayı hedefleyen bir köprü vazifesi görmesi bekleniyor.

Zirvede, tek kişinin kullandığı araçlarla dolu trafik yerine, paylaşımlı araçların olduğu sistemlerin, elektrikli araçların kullanımının yaygınlaştırılmasının ve fosil yakıtlı araçların şehir merkezlerine girişinin kısıtlanmasının mümkün olup olmadığı gibi konular da ele alınıyor. Türkiye’nin emisyonlarının **yüzde 20’sinin** ulaşım sektöründen kaynaklandığı göz önüne alındığında, bu türden çözümlerin hayata geçirilmesi büyük önem taşıyor.

Mikro Mobilite Sektörü: Milyar Dolarlık Yatırım Potansiyeli

Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi Başkanı Ahmet Burak Dağlıoğlu, mikro mobilite sektörünün dünyada **42 milyar dolardan 170 milyar dolara** kadar bir büyüklüğe ulaştığını belirtti. Dağlıoğlu, iyi bir mevzuat ve regülasyonla bu sektörün çok kısa sürede milyar dolarlık yatırım çekebileceğini ve sürdürülebilir ulaşım hedeflerine önemli katkılar sağlayabileceğini ifade etti. Türkiye’nin, bölgesel bir merkez haline geldiği ve ulaşıma, lojistiğe yapılan altyapı ve üstyapı yatırımlarının bu noktada büyük bir öneme sahip olduğu vurgulandı.

Dağlıoğlu, **2003’ten** bugüne kadar Türkiye’nin yaklaşık **280 milyar dolarlık** uluslararası doğrudan yatırım çektiğini anımsatarak, araç çağırma ve araç paylaşımı sektörlerinde de önemli yatırımlar yapıldığını belirtti. Bu sektörlere son **10 yılda** yaklaşık **40 milyon dolar** özel yatırım yapıldığını, halka arzlar da dahil edildiğinde bu rakamın **150 milyon dolara** yaklaştığını ifade etti. Dağlıoğlu, iyi bir mevzuat ve regülasyonla bu sektörün milyar dolarlık yatırımı çok kısa sürede çekebileceğini ve sürdürülebilir ulaşım hedefine mikro mobilite vasıtasıyla katkı sağlayabileceğini düşündüklerini dile getirdi.

AB’den Türkiye’ye Sürdürülebilir Ulaşım Desteği

AB Delegasyonu Mali İşbirliği Başkanı Maria Luisa Wyganowski, AB ve Türkiye’nin birlikte doğayı koruyan, geçim kaynaklarını güçlendiren ve her iki tarafı iklimde net sıfır emisyona yaklaştıran bir yol seçebileceğini söyledi. Avrupa Yeşil Mutabakatı’nın **2050’ye** kadar iklimde net sıfır emisyona ve ulaşım emisyonlarında **yüzde 90’lık** bir azalmaya giden yolu belirlediğini vurgulayan Wyganowski, Türkiye’nin yol güvenliğinden sürücü dinlenme sürelerine, havacılıktan deniz lojistiğine ve yolcu haklarına kadar tüm transfer kurallarını AB ile uyumlu hale getirdiğini belirtti. Wyganowski, sürdürülebilir mobilite, sıfır atık, karbon piyasaları ve deniz koruma projelerini desteklemek için halihazırda **140 milyon euro** kaynak ayırdıklarını açıkladı. AB, Avrupa Sürdürülebilir Kalkınma Fonu Plus (EFSD+) bünyesindeki Türkiye Yatırım Platformu aracılığıyla **317 milyon avroluk** garantiyi masaya getirdi. Bu garantinin, bankalar ve özel yatırımcıların riskin bir kısmını paylaşarak daha güvende hissetmelerini ve projelere katılma konusunda daha istekli olmalarını sağlayacağı belirtildi.

Ulaştırma Bakanlığı’ndan Çevre Dostu Ulaşım Hamleleri

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, çevreye zarar veren araçların karbon emisyonunu **5,27 milyon ton** azaltarak doğanın korunmasına katkı sağladıklarını, demir yolu yatırımlarıyla da **8,9 milyon ton** daha az karbon emisyonu salındığını belirtti. Uraloğlu, bölünmüş yol uzunluğunu **29 bin 832 kilometreye** yükselterek, yıllık yaklaşık **2 milyar 453 milyon litre** akaryakıt tasarrufu elde ettiklerini açıkladı. Uraloğlu, demir yolu ağını **2025’te 13 bin 919 kilometreden 2028’de 17 bin 500 kilometreye, 2053’te ise 28 bin 600 kilometreye** çıkararak çevre dostu ulaşım sistemlerini güçlendirmeyi hedeflediklerini belirtti. Demir yolunda yük taşımacılığı payını **yüzde 5’ten yüzde 22’ye** yükseltmek için projelerinin olduğunu ve bu sayede daha güvenli, dengeli ve çevre dostu çok modlu taşımacılığı desteklediklerini ifade etti. Elektrikli araçların da fosil yakıtlardan temiz enerjiye geçişte kritik bir rol oynadığını belirten Uraloğlu, Türkiye genelindeki toplam elektrikli otomobil sayısının **2025 haziran ayı itibarıyla 268 binin** üzerine çıktığını, ülkede **31 bin 433** elektrikli araç şarj soketinin bulunduğunu söyledi.

5G İhalesi ve Beklentiler

Abdülkadir Uraloğlu, etkinlik sonrası 5G ihalesi ile ilgili soruları da yanıtladı. Türkiye’de olan **3 operatörle** uzun istişarelerde bulunduklarını aktaran Uraloğlu, başta Avrupa olmak üzere dünyadaki 5G uygulamalarının nasıl hangi şartlarda geçildiğiyle ilgili incelemelerde bulunduklarını ve bunun sonucunda da kamu faydasını düşünerek ve operatörlerin yatırım yapma yeteneklerini engellemeyecek şartları ortaya koyarak şartnameyi oluşturduklarını kaydetti. Uraloğlu, şartnamenin ilanını bu ay yetiştirmeye gayret edeceklerini, eğer yetiştirirlerse **eylül-ekim ayında** ihalesini yapmış olacaklarını ve **2026’da** da ilk sinyalleri almaya başlayacaklarını, birkaç yıl içerisinde bütün ülkenin tamamına 5G’yi yaygınlaştırmış olacaklarını ifade etti.