Ayakkabı İthalatı Rekor Kırdı: Türkiye’de Üretimden İthalata Kayış Hızlandı

Türkiye ayakkabı sektöründe dikkat çekici bir dönüşüm yaşanıyor. Emek yoğun bir sektör olarak bilinen ve geçmişte güçlü üretim alanlarından biri olan ayakkabı sektörü, son yıllarda artan ithalat baskısı altında. Yükselen üretim maliyetleri, kur dalgalanmaları ve finansmana erişimdeki zorluklar, yerli üreticilerin rekabet gücünü zayıflatırken, ithalatın hızla artmasına neden oldu.

Türkiye Ayakkabı İthalatında Şok Artış

Uluslararası Ticaret Merkezi’nin verileri, bu çarpıcı değişimi net bir şekilde ortaya koyuyor. 2020 yılında 498 milyon dolar olan Türkiye’nin ayakkabı ithalatı, 2024’e gelindiğinde 1,7 milyar dolara yükseldi. Bu, sadece dört yıl içinde yüzde 243’lük devasa bir artış anlamına geliyor. Aynı dönemde küresel ayakkabı ithalatı ise yüzde 29,8 arttı.

Bu hızlı yükseliş, Türkiye’nin küresel ayakkabı ithalatındaki konumunu da önemli ölçüde etkiledi. 2020’de dünya ithalat sıralamasında 40. sırada yer alan Türkiye, 2024’te 18 sıra birden yükselerek 22. sıraya yerleşti. Böylece dünya ithalat pastasındaki payını yüzde 0,4’ten yüzde 1,1’e çıkardı.

İhracatta Yaşanan Gerileme

İthalattaki bu dikkat çekici artışın aksine, ihracat cephesinde ise durum pek iç açıcı değil. 2020’de dünya ayakkabı ihracatından 829,4 milyon dolarlık pay alan Türkiye, 2021 ve 2022 yıllarında bu oranı yüzde 1’e kadar çıkarmayı başarmıştı. Ancak 2024’e gelindiğinde, dünya ayakkabı ihracatının büyümesine rağmen, Türkiye’nin ihracatı 1,1 milyar dolarda kaldı ve küresel payı yeniden yüzde 0,6’ya geriledi.

2025 yılının ilk sekiz ayında (Ocak-Ağustos dönemi) ihracattaki gerileme daha da belirginleşti. İstanbul Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği (İDMİB) verilerine göre, bu dönemde ayakkabı ihracat miktarı yüzde 24,7 düşüşle 124,4 milyon çifte geriledi. Toplam ihracat geliri ise yüzde 11 azalarak 527 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Ancak, birim ihracat değerinde bir artış yaşandı. 2024’te 3,58 dolar olan çift başına birim fiyat, bu yıl yüzde 18,3 artışla 4,23 dolara yükseldi.

Aynı dönemde ayakkabı ithalatı ise yükselişini sürdürdü. 2024’te 991 milyon dolar olan ithalat, 2025’in aynı döneminde 1 milyar 48 milyon dolara çıktı. Yurtiçi satışlardan aldığı pay ise yüzde 7 seviyelerinden yüzde 30’lara kadar yükseldi.

Sektörün Geleceği ve Beklentiler

Sektör temsilcileri, mevcut gidişatın tersine çevrilmesi için üretim maliyetlerini düşürücü önlemlerin alınması, teknoloji yatırımlarının yapılması ve ihracat desteklerinin artırılmasının kritik önem taşıdığını vurguluyorlar.

Sektörün geleceğine dair beklentiler ise pek iyimser değil. Sektör temsilcileri, “Bu yıl ihracat 110-120 milyon çift ile kapanır. 2026’da da benzer bir tablo bekliyoruz. Karlılık yok, elimizdeki stoğu eritiyoruz” şeklinde endişelerini dile getiriyorlar.

Ekonomik Etkiler ve Sektörel Bağlam

Ayakkabı sektöründeki bu dönüşüm, Türkiye ekonomisi üzerinde önemli etkilere sahip. İthalatın artması, yerli üreticilerin pazar payını kaybetmesine ve üretimde düşüş yaşanmasına neden oluyor. Bu durum, istihdam kayıplarına ve sektördeki rekabet gücünün azalmasına yol açabilir.

Sektördeki bu olumsuz tabloyu tersine çevirmek için hükümetin ve sektör temsilcilerinin işbirliği yaparak, yerli üreticileri destekleyecek ve rekabet güçlerini artıracak politikalar geliştirmesi gerekiyor. Aksi takdirde, Türkiye ayakkabı sektöründe üretim üssü olma özelliğini kaybederek, ithalat bağımlısı bir ülke haline gelebilir.