Dicle Elektrikten Kaçakla Mücadelede Dijital Dönüşüm: Ekonomiye 521 Milyar TL Katkı
Dicle Elektrik, teknoloji odaklı yaklaşımı ve akıllı ölçüm sistemlerine yaptığı yatırımlarla, bölgedeki kaçak elektrik kullanım oranlarını önemli ölçüde düşürdü. Şirket, kaçak kullanım oranlarını yüzde 76’dan yüzde 37’ye indirerek, Türkiye ekonomisine 521 milyar TL’lik bir katkı sağladı.
Akıllı Ölçüm Sistemleri ve Yapay Zeka ile Kaçak Tespiti
Dicle Elektrik, akıllı ölçüm yatırımlarına hız vererek, Türkiye’deki toplam Otomatik Sayaç Okuma Sistemi (OSOS) abonelerinin yaklaşık yarısı olan 1.3 milyon aboneyi bu sisteme dahil etti. Bu sayede, enerji tüketimi daha yakından takip edilebilir hale gelirken, kaçak kullanımların tespiti de kolaylaştı.
Ayrıca, yapay zeka destekli saha taramalarıyla 6 bini aşkın kaçak trafo ortaya çıkarıldı. Bu taramalar, uydu görüntüleri ve hiperspektral analizler kullanılarak gerçekleştiriliyor. Yapay zeka algoritmaları, 9.5 milyon dekarlık bir alanda çiftçilerin “kuru tarım” beyanlarını uydu verileriyle karşılaştırarak, beyan dışı sulu tarım yapılan alanları ve kaçak elektrik kullanılan noktaları tespit ediyor.
Dicle Elektrik Genel Müdürü Yaşar Arvas, Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği’nin (ELDER) organize ettiği saha gezisi kapsamında basın mensuplarına yaptığı açıklamada, bölgenin gerçeklerini veriler doğrultusunda analiz ederken son teknolojiyi ve yapay zekayı yoğun bir şekilde kullandıklarını belirtti. Arvas, bu sayede özellikle tarımsal sulamada yoğun olan kaçak kullanımları etkin biçimde tespit edebildiklerini vurguladı.
Dronlar ve Veri Analizi ile Operasyonel Verimlilik
Dicle Elektrik, 15 lisanslı dron pilotu aracılığıyla da saha çalışmalarını sürdürüyor. Dronlarla yapılan incelemeler, yapay zeka destekli analizlerle birleştirilerek iletim hatlarındaki çatlak ve arızalar otomatik olarak saptanıyor. Bu sayede, bakım ekipleri doğrudan sorunlu alana yönlendirilerek, tespit ve müdahale süreçleri kısaltılıyor, operasyonel süreçlerde önemli zaman tasarrufu sağlanıyor.
Ar-Ge Merkezi ve Yerli Çözümler
Dicle Elektrik bünyesinde kurulan Ar-Ge merkezi, yenilikçi projeler geliştirerek enerji sektörüne katkı sağlıyor. Ar-Ge merkezinde bugüne kadar 79 proje tamamlandı, 25 tescilli buluş ve 25 akademik yayın ortaya çıktı. Şirket, 15 üniversite ve 50’yi aşkın firmayla iş birliği yaparak, laboratuvarda geliştirilen fikirleri hızla deneme ve üretim aşamasına taşıyor.
Ar-Ge Merkezi bünyesinde geliştirilen Datalink projesi, GSM kapsamasının sınırlı olduğu bölgelerde de şebeke izleme ve sayaç okuma gibi işlemleri uzaktan yapmayı mümkün kılıyor. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) destekli, tamamen yerli ve milli kaynakların kullanıldığı bu çözüm, sinyalin olmadığı kör noktalardan bile veri toplamayı mümkün hale getiriyor. Sistem, radyo frekansıyla çalışan modemlerin sinyal alınamayan noktalardaki sayaçların yanına konumlandırılması ve veri toplayıcılarla desteklenmesiyle çalışıyor.
Gelecek Yatırımları ve Beklentiler
Dicle Elektrik’in devir öncesi yıllık ortalama 927 milyon TL olan yatırım tutarı, devir sonrası yıllık 5 milyar 21 milyon TL’ye yükseldi. Son üç yılın ortalama yatırım miktarı 9 milyar 747 milyon TL seviyesinde gerçekleşirken, 2023–2025 döneminde bölge genelinde toplam yatırım 65 milyar 267 milyon TL’ye ulaştı. Şirket, mevcut yatırımlarına ek olarak önümüzdeki beş yılda kırsala 40 milyar TL olmak üzere 60 milyar TL’nin üzerinde yeni yatırım planlıyor, böylece toplam yatırım tutarının 120 milyar TL’yi aşması öngörülüyor. Bu yatırımlar sonrasında kırsal bölgelerde tahakkuk bazlı kayıp-kaçak oranının yüzde 90’dan yüzde 40 seviyesine çekilmesi hedefleniyor.
Sürdürülebilirlik ve Çevresel Etki
Dicle Elektrik Ar-Ge Merkezi’nin öne çıkan projeleri arasında, “Makaralı Aydınlatma Direği” yer alıyor. 2021 yılında başlayan proje ile iş kazalarının önlenmesi, bakım süreçlerinin hızlanması ve çalışanların iş yükünün hafifletilmesinin hedeflenirken çevresel sürdürülebilirliğe de katkı sağlanıyor. Projenin yaygınlaşmasıyla, elektrik sektöründe sıkça kullanılan sepetli kamyonetlerin kullanımının azalması ve böylece her 100 kilometrede yaklaşık yüzde 30 oranında karbon ayak izinin silinmesi öngörülüyor.
Dicle Elektrik’in bir diğer örnek Ar-Ge projesi olan “Köstebek” ise 2020 yılında hayata geçirildi. Yeraltı kablo şebekelerinde gözle tespit edilemeyen kaçakları belirlemeyi hedefleyen ‘Köstebek’ ile akıllı sayaçlardan elde edilen ölçüm verileri kullanılarak kaçak bölgesi sistematik bir şekilde tespit ediliyor.
Dicle Elektrik’in teknolojiye yaptığı yatırımlar ve kaçakla mücadeledeki başarısı, hem bölge ekonomisine katkı sağlıyor hem de sürdürülebilir bir enerji geleceği için önemli bir adım teşkil ediyor.
