Ferrero Fındık Kararı: İstinaf Mahkemesi Yürütmeyi Durdurdu, Üretici Rahat Nefes Aldı

Rekabet Kurulu’nun Ferrero Fındık hakkında aldığı ve taahhütlerle sonuçlanan karar, geçtiğimiz günlerde idare mahkemesi tarafından iptal edilmişti. Bu karar, fındık sektöründe büyük bir endişeye yol açarken, Rekabet Kurumu hızla harekete geçerek istinaf mahkemesine başvurdu. İstinaf mahkemesi, aldığı kararla idare mahkemesinin yürütmeyi durdurma kararına ilişkin iptal kararının yürütmesini durdurdu. Bu gelişmeyle birlikte, Rekabet Kurulu kararı geçerliliğini koruyacak ve Ferrero’nun verdiği taahhütler yürürlükte kalmaya devam edecek.

Rekabet Kurumu Başkanı’ndan Açıklama

Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, DÜNYA’ya özel açıklamalarda bulunarak, Rekabet Kurulu’nun Ferrero Fındık hakkında aldığı ve taahhütle sonuçlanan kararın, idare mahkemesi tarafından iptal edilmesinin sektörde büyük yankı uyandırdığını belirtti. Küle, “Konunun önemini ve aciliyetini dikkate alarak kararı hızla istinaf mahkemesine taşıdık. İstinaf mahkemesi geçen hafta aldığı kararla ilgili idare mahkemesinin kararının yürütmesini durdurdu. Bu durumda Rekabet Kurulu kararı geçerliliğini koruyacak ve Ferrero’nun verdiği taahhütler yürürlükte kalmaya devam edecek” dedi.

Üreticinin Korunması Amaçlandı

Küle, özellikle fındık alım sezonunun ağustos ayında başladığına ve hasat sonrası satışların büyük oranda eylül-aralık ayları arasında gerçekleştiğine dikkat çekerek, şunları söyledi: “Tam da bu dönem öncesinde taahhütlere ilişkin kararın mahkeme tarafından iptal edilmesinin fındık sektörüne zarar vereceği açıktı. Nitekim taahhütlerin olmadığı bir pazarda Ferrero, Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) fiyatının altında ve herhangi bir kısıtlamaya bağlı olmadan alım yapabilecekti. Bu sebeple Kurum, ilgili mahkeme kararına ilişkin hızla istinaf mahkemesine başvurarak bu dönemde başta fındık üreticileri olmak üzere tüm sektör paydaşlarının mağdur olmamasını hedefledi. İstinaf mahkemesi tarafından alınan yürütmeyi durdurma kararıyla da bu amaca ulaşılmış oldu.”

Bu kararla birlikte Ferrero’nun, hakim durumunu kötüye kullanmama yükümlülüğünün yanı sıra, taahhütlere de uyum gerekliliği devam etmekte. Rekabet Kurumu’nun Ferrero üzerindeki denetiminin de aynı şekilde süreceği ifade edildi.

Süreç Nasıl İşledi?

Fındık, Türkiye ekonomisi için stratejik bir ürün olarak kabul ediliyor. Özellikle Karadeniz Bölgesi’ndeki binlerce üreticinin ve tüccarın geçim kaynağı olan fındık, tarımsal ihracat gelirleri ve yerel istihdam açısından kritik bir öneme sahip. 2022 yılının Kasım ayında Ferrero hakkında kapsamlı bir soruşturma başlatılmıştı.

Bir yıl süren bu soruşturmada, Ferrero’nun yanı sıra üreticiler, aracılar, kırıcılar ve ihracatçılar gibi sektördeki tüm paydaşların fiyat, maliyet ve kâr marjı verileri detaylı bir şekilde analiz edildi. Rekabet Kurumu, sadece veri analiziyle yetinmeyip Ordu, Giresun, Samsun, Bolu, Düzce gibi fındık üretiminin yoğun olduğu illerdeki üreticilerle, şirketlerle ve kamu kurumlarındaki yetkililerle görüşmeler yaparak sektörün sorunlarını ve çözüm önerilerini de ele aldı.

Soruşturma kapsamında, fındığın Türkiye ekonomisi için taşıdığı önem de dikkate alınarak hem Ferrero’ya hem de sektöre ilişkin yoğun analizler yapıldı. Pazarda tespit edilen yapısal sorunları gidermek, daha rekabetçi bir ortam sağlamak ve başta üreticiler olmak üzere tüm paydaşların haklarını korumak amacıyla değerlendirmeler yapıldı. Bu süreçte Ferrero, kabuklu ve iç fındık alım politikasına yönelik olarak Kurum’a taahhüt başvurusunda bulundu.

Fındık İhracatında Türkiye Lider

Türkiye, 2024 yılında 717 bin ton fındık rekoltesiyle dünyada birinci sırada yer alıyor. Aynı yıl, 324 bin 438 ton fındık ihracatı gerçekleştirilmiş ve bu ihracatın değeri 2 milyar 634 milyon dolar olarak kaydedilmiş durumda. Türkiye fındık ihracatının ülkenin toplam ihracatı içindeki payı ise yüzde 1,16 seviyesinde. 2024 yılında Türkiye’nin en çok fındık ihraç ettiği ülkeler arasında Almanya yüzde 27 ve İtalya yüzde 19 paya sahip.

2024 yılı TMO kabuklu fındık alım fiyatı ise Levant kalite için 130 TL, Giresun kalite için 132 TL olarak belirlenmişti.

Öte yandan bu yıl fındık rekoltesinde yüksek oranda kayıp bekleniyor. Nisan ayında yaşanan zirai don olayı yüzünden kabuklu fındık rekoltesindeki kaybın sadece Ordu’da yüzde 70 oranında olduğu yerel medyada öne sürüldü. Bu durum, fındık fiyatları üzerinde baskı oluşturabilir.

Ferrero’nun Taahhütleri Nelerdi?

Taahhütler, para cezaları kadar caydırıcı ve hatta bazı durumlarda rekabetin tesisi için daha güçlü bir yöntem olarak kabul ediliyor. Ayrıca, taahhütlere uyulmadığı zaman Rekabetin Korunması Hakkında Kanun, günlük işleyen süreli para cezası hükmünü içerir ve bu cezalar ihlal eden firmalar için çok ağır yaptırımlara dönüşebilir.

Ferrero tarafından sunulan ve temel olarak;

• Kabuklu fındık alım miktarının azaltılması, iç fındık alım miktarının artırılması,
• Fındık alım miktarının ve zamanının pazarın işleyişini bozmayacak şekilde gerçekleştirilmesi,
• Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) fiyatının altında alım yapılmaması,

hususlarını içeren taahhütler, fındık pazarındaki rekabetçi sorunları giderecek ve dosyadaki şikayetleri çözüme kavuşturacak nitelikte olması sebebiyle Rekabet Kurulu tarafından kabul edilmiş ve soruşturma sonlandırılmıştı.