İl Bazında Teşvikli Yatırım Projeleri Şekilleniyor: Tarım ve Hayvancılık Öne Çıkıyor

Türkiye’nin dört bir yanında, illere özel teşvikli yatırım projeleri netleşmeye başladı. Kalkınma ajanslarına yapılan başvuruların değerlendirilmesiyle, illerin kalkınma potansiyellerini en iyi şekilde değerlendirecek projeler belirleniyor. Bu projeler, Türkiye’nin yerel üretim haritasının önemli ölçüde değişmesine yol açacak gibi görünüyor. Özellikle tarım ve hayvancılık sektörleri, yeni teşvik sistemiyle önemli bir ivme kazanacak.

Yerel Kalkınmada Tarım ve Hayvancılığın Önemi Artıyor

Anadolu’da katma değerli üretimin, sanayiden ziyade hayvancılık ve tarımdan geleceği öngörülüyor. Bu nedenle, hayvancılık ve tarımda katma değer arayışı için yeni ürünler teşvik kapsamına alınıyor. Gümrük birliği dışında olan bu sektörler üzerindeki koruma bariyerleri, ilave avantajlar yaratarak yapılacak üretimin rekabet gücünü artıracak. İl bazında teşvikli yatırım projeleri için 15 kalkınma ajansına başvurular sürüyor ve bu projelerin 30 Eylül itibarıyla belirlenmiş olması bekleniyor.

İllere göre belirlenen yatırım konuları, Türkiye’nin yerel üretim haritasının ağırlıklı olarak hayvancılık ve tarımdan oluşacağını ortaya koydu. Yeni teşvik sisteminde 43 ilde 65 ayrı hayvancılık projesi teşvik kapsamına alındı. İllerin kalkınmasında hayvancılıktan sonra en önemli rol tarım ürünleri ve tarıma dayalı sanayi yatırımlarına verildi. 43 ilde 54 tarıma dayalı proje belirlenerek teşvik edildi.

Her bir ilde gelişmeyi sağlamak üzere 4 ayrı yatırım türü belirlenirken, bazı illerde birden çok hayvancılık ve tarım projesi teşvik edilerek bu illerin gelişmesi bütünüyle hayvancılık ve tarım sektörlerine emanet edildi. Bölgesel ve yerel kalkınmada anahtar rol verilen hayvancık ve tarımın dışında otel ve turizm yatırımları ile gıda yatırımları kalkınma arayışında en fazla başvurulan yatırım projeleri oldular. 49 ilde 53 otel ve turizm ile gıda sektörü projeleri teşvikten yararlandırılırken Türkiye ölçüsünde teşvik gören 324 ayrı projenin 172’si hayvancılık, tarım, otelcilik ve gıda sektörleri projelerinden oluştu.

Hayvancılık Yatırımlarında Bölgesel Farklılıklar

Hayvancılık yatırımları, 43 ilde hayvancılık sektöründeki 65 yatırım projesi ile teşvik kapsamında yer alıyor. Bu projelerin büyük çoğunluğunu entegre besi ve et ürünleri işleme tesisleri ile entegre süt üretim ve süt işleme tesisleri oluşturuyor. İllere göre 500 büyükbaştan 3 bin büyükbaşa kadar farklı ölçeklerde olabilecek hayvancılık yatırımlarında bölgesel farklılıklar dikkat çekiyor.

Örneğin, Muş, Bitlis, Tokat, Bartın, Bingöl, Ardahan, Tunceli, Adıyaman ve Ağrı’da 500 baş hayvanlık yatırımlar teşvik görürken, Burdur, Osmaniye, Erzurum, Bayburt, Kastamonu, Iğdır, Amasya, Gümüşhane ve Yozgat’ta bin baş hayvanlık projeler destekleniyor. Kilis’te 3 bin küçükbaş, Tekirdağ ve Malatya’da 2 bin büyükbaş, Bitlis ve Bilecik’te 2500 küçükbaş keçi, Balıkesir ve Kırklareli’de ise 2500 küçükbaş kapasiteli entegre tesisler teşvikten yararlanacak.

Hayvancılık yatırımlarında manda ve keçi de teşvik kapsamında yer alırken, Kars ve Muş’ta entegre kaz yetiştiriciliği, Bartın’da deniz ürünleri işleme tesisi, Zonguldak, Trabzon, Malatya, Artvin, Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’da balığa dayalı entegre su ürünleri işleme tesisleri teşvik kapsamına alındı.

Tarım Ürünlerinde Katma Değer Odaklı Yatırımlar

Tarım ürünlerinde ise ürüne katma değer kazandıracak işlemleri içeren tesisler teşvikten yararlanacak. Giresun’da fındık ve çay atıklarından katma değerli ürünler elde edilmesi, Isparta’da gül ve diğer bitkilerden kozmetik üretimi, Erzincan’da işlenmiş ve dondurulmuş meyve sebze üretimi gibi projeler desteklenecek. Kırklareli ve Amasya’da jeotermal sera tesisi kurulması, Denizli, Yalova, Zonguldak ve Antalya’da katma değeri yüksek tıbbi ve aromatik bitkisel ürünlerin yetiştirilmesi de teşvik kapsamında.

Aydın ve Edirne’de hassas ve akıllı tarım makineleri üretimi, Malatya’da kayısı çekirdeğinden katma değeri yüksek ürünler, Kastamonu’da kenevir işleme tesisi, Osmaniye’de çiçek ve sebze üretim serası gibi çeşitli projeler de teşvikten yararlanacak.

Gıda yatırım projelerinde de katma değer yaratılması ön plana alındı. Giresun ve Ordu’da çikolata tesisi, Edirne ve Mardin’de dirençli nişasta, Siirt’te dondurma, Nevşehir ve Bitlis’te dondurulmuş patates üretimi gibi projeler bu kapsamda değerlendiriliyor.

İstanbul’da Üretim Teşvikleri Farklılaşıyor

İstanbul’da ise üretim teşvikleri farklı bir yönde ilerliyor. Şehirde görsel işitsel prodüksiyon animasyon ve VFX stüdyoları, dijital ikiz kütüphanesi, oyun stüdyosu gibi alanlara yatırım yapılması teşvik ediliyor. Ayrıca nitelikli kültür endüstrileri yatırımları (Sanat bankası, müze,sahne sanatları, gösteri merkezi, multidisipliner kültür etkinlik kompleksleri, fuar merkezleri vb.), simgesel mimari yatırımlar ile tasarım moda ve kreatif üretim atölyeleri de teşvik kapsamında.

Turizmde Anadolu Şehirleri Öne Çıkıyor

Otel ve turizm yatırımlarında ise Antalya ve Muğla gibi gelişmiş merkezler teşvik kapsamı dışında tutulurken, Anadolu şehirleri öne çıkıyor. Bayburt, Erzincan, Bingöl, Amasya, Tunceli, Kars ve Kırşehir’de 5 yıldızlı, Bartın, Bitlis, Hakkari, Iğdır, Siirt, Tunceli, Çankırı, Muş, Adıyaman, Ardahan ve Ağrı’da 4 yıldızlı konaklama tesisi yatırımları teşvik görecek. Ayrıca, Bayburt’ta Kop Dağı kayak merkezi, Elazığ Hazar Gölü konaklama merkezi, Giresun kış turizmi merkezi gibi turistik yatırımlar da desteklenecek.

Sonuç: Yerel Kalkınmada Yeni Bir Dönem

Türkiye’de il bazında teşvikli yatırım projelerinin şekillenmesi, yerel kalkınma için önemli bir fırsat sunuyor. Özellikle tarım ve hayvancılık sektörlerindeki yatırımların artması, Anadolu’nun ekonomik potansiyelini harekete geçirecek. Bu projelerin hayata geçmesiyle, bölgeler arasındaki ekonomik dengesizliklerin azalması ve Türkiye’nin genel refah seviyesinin yükselmesi bekleniyor. Ayrıca, turizm ve diğer sektörlerdeki yatırımlarla birlikte, Türkiye’nin ekonomik çeşitliliği de artacak. 30 Eylül’de tamamlanacak olan proje belirleme sürecinin ardından, yatırımların hızla hayata geçirilmesi bekleniyor.