İSO PMI: İmalat Sektöründe Daralma Sürüyor, Talep Koşulları Zorluyor (Eylül 2025)

İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından açıklanan Türkiye İmalat PMI (Satın Alma Yöneticileri Endeksi) Eylül 2025 dönemi sonuçları, imalat sektöründeki yavaşlama trendinin devam ettiğini ortaya koydu. Anket, eşik değer olan 50,0’nin altında ölçülen rakamlarla, sektörde faaliyet koşullarının bozulma eğiliminin bir buçuk yıldır sürdüğünü teyit etti.

PMI Endeksi Düşüşünü Sürdürdü

Ağustos ayında 47,3 olarak kaydedilen manşet PMI, Eylül ayında 46,7’ye gerileyerek imalat sektöründeki daralmanın derinleştiğini gösterdi. Bu düşüş, sektördeki faaliyet koşullarının olumsuz seyrinin devam ettiğinin önemli bir işareti olarak değerlendiriliyor.

Talep Koşulları ve Üretimdeki Daralma

Anket katılımcılarının geri bildirimleri, firmalar açısından zorlayıcı talep koşullarının devam ettiğini vurguladı. Bu durum, yeni siparişlerde ve ihracatta yavaşlamaya neden olarak imalat sanayi üretiminde belirgin bir düşüşe yol açtı. Zayıflayan yeni siparişler, imalatçıların birikmiş iş yüklerini azaltmalarına olanak sağladı. Bu azalış yaklaşık bir yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Şirketler, satılamayan nihai ürünleri stoklarına ekleyerek üretim sonrası stoklarda son üç ayın ilk artışını kaydetti.

İstihdam ve Girdi Alımlarında Azalma

İş yüklerindeki hafifleme, firmaları Eylül ayında yeni personel alımı konusunda isteksiz davranmaya yöneltti. Üretimde kullanılmak üzere yeni girdi alımı yapmak yerine mevcut stokların değerlendirildiği gözlendi. Sonuç olarak, istihdam, girdi alımları ve üretim öncesi stoklar Eylül ayında belirgin bir düşüş kaydetti.

Maliyet Enflasyonu ve Fiyat Artışları

Liradaki zayıflık, Eylül ayında da girdi maliyetlerinin yükselmesinde önemli bir etken oldu. Enflasyon, son üç ayın en keskin hızına ulaştı ve seri ortalamasının altında kalmasına rağmen yüksek düzeyde gerçekleşti. Bu durum, nihai ürünlerin satış fiyatlarına da yansıdı ve Nisan ayından bu yana en hızlı artış gerçekleşti.

Sektörel Farklılıklar

İstanbul Sanayi Odası Türkiye Sektörel PMI Eylül 2025 raporu, gıda ürünleri dışındaki tüm faaliyet alanlarında firmaların yeni sipariş almakta zorlandığına işaret etti. Bu nedenle sektörlerin büyük bölümü üretim ve istihdam hacmini azalttı. Genel olarak durgun seyreden talep ortamına rağmen, satış fiyatları yalnızca tekstil ürünlerinde düşüş gösterdi. Bu durum, sektörlerin çoğunluğunda girdi maliyetleri enflasyonunun ivme kazanmasından kaynaklandı.

Gıda ve Tekstil Sektörlerindeki Durum

Eylül ayında, anket kapsamında izlenen 10 sektörün sadece ikisi; gıda ürünleri ile ağaç ve kağıt ürünleri üretim hacmini artırdı. En sert üretim düşüşü ise ağustos ayına göre hafiflemekle birlikte yine tekstil ürünlerinde gerçekleşti. Gıda ürünlerinde yeni siparişler keskin bir artış kaydetti ve bu artış önceki döneme göre ivme kazanarak son 19 ayın en yüksek oranında gerçekleşti. Buna bağlı olarak sektörün üretimi de toparlanma sergiledi.

Öte yandan, yeni siparişlerde iyileşme eğilimi yalnızca gıda imalatçılarıyla sınırlı kaldı. Üretimde olduğu gibi, yeni siparişlerde de en sert yavaşlama tekstilde görüldü. Benzer bir tablo yeni ihracat siparişlerinde de gözlendi, ancak bu alanda iyileşme sağlayan tek sektör makine ve metal ürünleri oldu.

İstihdamdaki Sektörel Değişimler

Genel olarak müşteri talebi ve üretim gereksinimlerindeki zayıflık, üçüncü çeyrek sonunda çoğu sektörün istihdam azaltmasına neden oldu.

Çalışan sayıları yalnızca gıda ürünleri ile elektrikli ve elektronik ürünler sektörlerinde artış gösterdi, ancak her ikisinde de bu artış oldukça ılımlı düzeyde gerçekleşti. İstihdamda da en belirgin düşüş tekstil sektöründe gerçekleşti.

Ekonomik Etkiler ve Gelecek Beklentileri

İmalat sektöründeki daralma, genel ekonomik büyüme üzerinde baskı oluşturabilir. Özellikle istihdamdaki azalma, işsizlik oranlarının artmasına ve tüketici harcamalarının düşmesine neden olabilir. Liradaki değer kaybı ve girdi maliyetlerindeki artış, enflasyonun yüksek seyretmesine ve şirketlerin karlılıklarının azalmasına yol açabilir. Sektördeki belirsizliklerin devam etmesi, yatırım kararlarını olumsuz etkileyebilir ve ekonomik toparlanmayı geciktirebilir.

Sonuç

İSO Türkiye İmalat PMI anket sonuçları, Türkiye imalat sektörünün 2025 yılının büyük bir bölümünde karşılaştığı zorlukların devam ettiğini gösteriyor. Talep koşullarındaki zayıflık, üretimdeki daralma ve enflasyonist baskılar, sektörün önünde önemli engeller oluşturuyor. Bu durum, hükümetin ve ilgili kurumların sektörü desteklemeye yönelik politikalar geliştirmesini ve uygulamaya koymasını gerektiriyor.