Kentsel Dönüşüm Rüzgarıyla Yapı Ruhsatları Uçuşta: %47,4’lük Artış
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan düzenlemeler ve hızlanan kentsel dönüşüm projeleri, inşaat sektöründe önemli bir canlanmaya yol açtı. Yapı izin istatistiklerinde yapılan kapsamlı değişiklikler ve kentsel dönüşümün ivme kazanmasıyla, yapı ruhsatı sayılarında dikkat çekici bir artış gözlemlendi. Nisan-Haziran 2025 döneminde, yapı ruhsatı verilen bina sayısında geçen yılın aynı dönemine göre %47,4’lük bir yükseliş kaydedildi. Bu durum, sektördeki hareketliliğin ve büyüme potansiyelinin önemli bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Yapı İzin İstatistiklerinde Kapsam Genişlemesi ve Mevsimsel Düzeltmeler
TÜİK’in yaptığı düzenlemeler, yapı izin istatistiklerinin kapsamını genişleterek daha kapsamlı bir analiz imkanı sunuyor. Daha önce sadece belediyeler tarafından düzenlenen yapı belgelerini kapsayan istatistiklere, yılın ikinci çeyreğinden itibaren tüm yetkili idareler tarafından düzenlenen yapı belgeleri de dahil edildi. Bu değişiklik, sektörün daha bütüncül bir resmini ortaya koyarken, mevsimsel düzeltmelerin uygulanmaya başlanması da verilerin daha sağlıklı yorumlanmasına olanak tanıyor.
Bu genişleme sayesinde, 2025’in ikinci çeyreğinde yıllık bazda yapı ruhsatı verilen daire sayısında %90,3 ve yüz ölçümde %61,8’lik önemli artışlar tespit edildi. Yapı ruhsatı alan toplam yüz ölçümün %85,1’i belediyeler, %14,9’u ise diğer yetkili idareler tarafından verildi. Bu dağılım, belediyelerin kentsel dönüşüm ve yeni yapı projelerindeki ağırlığını açıkça ortaya koyuyor.
İki ve Daha Fazla Daireli Binalar Öne Çıkıyor
Yapı ruhsatı verilen binaların kullanım amacına göre incelendiğinde, en yüksek yüz ölçüm payına 40,3 milyon metrekare ile iki ve daha fazla daireli ikamet amaçlı binaların sahip olduğu görülüyor. Bu durum, özellikle büyük şehirlerdeki konut ihtiyacının ve apartman tipi yapılaşmanın devam ettiğini gösteriyor. İki ve daha fazla daireli binaların yüz ölçüm payı %74 olarak hesaplanırken, bunu 5 milyon metrekareyle sanayi binaları ve depolar izliyor. Bu veriler, hem konut hem de ticari alanlarda bir büyüme olduğunu gösteriyor.
Yapı kullanma izin belgelerinde de benzer bir yükseliş trendi gözlemleniyor. Söz konusu çeyrekte 2024’ün aynı dönemine göre bina sayısı %18,1, daire sayısı %44,3 ve yüz ölçüm %30,2 arttı. Yapı kullanma izin belgesi alan toplam yüz ölçümün %85,5’i belediyeler, %14,5’i ise diğer yetkili idareler tarafından verildi. Yapı kullanma izin belgesi verilen binaların kullanım amacına göre en yüksek yüz ölçümü payına yine 18,4 milyon metrekare ile iki ve daha fazla daireli ikamet amaçlı binalar sahip oldu. Bu binaların yüz ölçüm payı %67,5 olarak hesaplanırken, bunu 3,5 milyon metrekareyle sanayi binaları ve depolar izledi.
Takvim Etkilerinden Arındırılmış Seride de Yükseliş Sürüyor
Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre, aynı çeyrekte bir önceki yılın aynı dönemine göre yapı ruhsatı verilen bina sayısı %45,4, daire sayısı %87,4 ve yüz ölçüm %59,3 arttı. Yine aynı dönemde yapı ruhsatı verilen bina sayısı %21,7, daire sayısı %44,1 ve yüz ölçümü %33,5 artış gösterdi. Takvim etkilerinden arındırılmış seride, söz konusu çeyrekte bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yapı kullanma izin belgesi verilen bina sayısı %15,1, daire sayısı %40,2 ve yüz ölçüm %26,8 artış kaydetti.
“1+0” Daire Düzenlemesi Sektöre Hareketlilik Getirecek
Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle binalarda %20’den fazla olmamak koşuluyla “1+0” daire tipinin yapımına izin verilmesi, çeşitli sektörlerde de hareketliliği beraberinde getirecek. GYODER Başkanı Neşecan Çekici’nin de belirttiği gibi, “Stüdyo dairelerin üretiminin yeniden mümkün hale gelmesi, bekleyen birçok projede hızlı bir hareketlenme yaratacak ve 250’den fazla alt sektörü destekleyecektir.” Bu düzenleme, özellikle öğrenciler ve kısa süreli konaklama ihtiyacı olanlar için uygun fiyatlı konut seçenekleri sunarak sektöre yeni bir soluk getirebilir.
İnşaat Müteahhitleri Konfederasyonu Başkanı Tahir Tellioğlu da bu düzenlemenin önemine dikkat çekerek, “Bir öğrenci veya geçici olarak bir bölgeye tayini çıkan kişiler bu daire tiplerini bulamadığı için daha büyük yapılara yöneliyordu. Bu da kaynak israfı oluşturuyordu, artık bu yaşanmayacak” şeklinde konuştu. Bu, hem bireylerin ihtiyaçlarına daha uygun konutlara erişimini kolaylaştıracak, hem de kaynakların daha verimli kullanılmasını sağlayacak bir adım olarak değerlendiriliyor.
Sonuç olarak, kentsel dönüşüm projelerinin hızlanması ve yapı izin istatistiklerindeki olumlu gelişmeler, inşaat sektörünün geleceği için umut verici bir tablo çiziyor. Özellikle “1+0” daire düzenlemesi gibi yenilikçi yaklaşımlar, sektörün daha da büyümesine ve çeşitlenmesine katkı sağlayabilir.
