Otomotivde Çelişkili Tablo: Şikayetlere Rağmen Üretim, İhracat ve Satışlar Artıyor
Türkiye otomotiv sektörü, temsilcilerinin dile getirdiği zorluklara rağmen üretim, ihracat ve iç satışlardaki artışlarla dikkat çekiyor. Sektör oyuncularının maliyet baskısı ve finansmana erişim sorunları gibi konularda şikayetleri sürerken, açıklanan veriler sektörün dinamik yapısını ve performansını gözler önüne seriyor.
Otomotiv Sanayicilerinin Şikayetleri ve Pazardaki Büyüme
Otomotiv sektörünün önde gelen temsilcileri, özellikle yüksek iş gücü maliyetleri, faiz oranları ve döviz kurlarındaki dalgalanmalar nedeniyle üretimde zorlandıklarını belirtiyor. Taşıt Yan Sanayicileri Derneği (TAYSAD) tarafından yapılan anketler, bu sorunların sanayiciler üzerindeki baskısını ortaya koyuyor. Ancak, Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) ve Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) tarafından açıklanan veriler, iç pazarda ve ihracatta olumlu bir tablo çiziyor. Son olarak Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) de üretimin artarak devam ettiğini duyurdu.
Sektör temsilcileri, Türkiye’nin mevcut ekonomik dinamiklerinde en iyi performansı göstermenin gerekliliğine vurgu yaparken, bazıları da “çuvaldızı kendimize batırmalıyız” şeklinde öz eleştirilerde bulunuyor. Peki, bu kadar sorun varken, veriler nasıl bu kadar iyi geliyor? Bu sorunun cevabı tam olarak netleşmiş değil.
Üretim Rakamları: Artış ve Azalışlar Bir Arada
OSD verilerine göre, Temmuz ayında toplam üretim bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 10 arttı. Otomobil üretimi yüzde 1 artarken, ticari araç üretimi yüzde 31 gibi önemli bir oranda yükseldi. Ancak, traktör üretiminde yüzde 26‘lık bir gerileme kaydedildi.
Yılın ilk yedi aylık döneminde (Ocak-Temmuz), toplam otomotiv üretimi bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 1 artarak 834 bin 838 adede ulaştı. Otomobil üretimi ise yüzde 3,8 azalarak 521 bin 447 adet olarak gerçekleşti. Traktör üretimiyle birlikte toplam üretim 853 bin 376 adet oldu.
İthalatın Etkisi ve Stratejik Çözümler
TAYSAD verileri, Çin’den yapılan yedek parça ithalatının son 5 yılda yüzde 156 arttığını gösteriyor. Motor Aşin CEO’su Saim Aşçı, Çin ile doğrudan rekabetin zorluğuna dikkat çekerek, Türkiye’nin üretim kabiliyeti, teknolojiye adaptasyon hızı ve jeopolitik konumu sayesinde küresel değer zincirinde stratejik bir merkez haline gelmesinin mümkün olduğunu belirtiyor. Aşçı, “Rüzgâra karşı durmak yerine, rüzgârı arkaya almak zorundayız” şeklinde bir strateji öneriyor.
İç Pazar Büyümesi ve Rekor Beklentileri
2025’in ilk yedi aylık döneminde toplam pazar, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 6 artarak 739 bin 903 adet düzeyinde gerçekleşti. Otomobil pazarı yüzde 7 oranında artışla 572 bin 198 adet oldu. Ticari araç pazarında ise hafif ticari araç pazarı yüzde 6 büyürken, ağır ticari araç pazarında yüzde 8 gerileme yaşandı.
Otomobil satışlarındaki yerli araç payı yüzde 30, hafif ticari araç pazarındaki yerli araç payı ise yüzde 20 olarak gerçekleşti. Pazarın bu tempoda devam etmesi halinde yıl sonunda rekor satışlara ulaşılması bekleniyor. Bir önceki yıl 1.2 milyon araç satışı gerçekleşmişti.
Ticari Araç Üretiminde Farklı Eğilimler
Yılın ilk yedi aylık döneminde ticari araç grubunda üretim bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 11 arttı. Hafif ticari araç grubunda yüzde 14 artış yaşanırken, ağır ticari araç grubunda yüzde 9 gerileme görüldü.
Otomotiv sanayisinin toplam kapasite kullanım oranı yüzde 67 olarak gerçekleşti. Araç grubu bazında kapasite kullanım oranları ise hafif araçlarda yüzde 69, kamyon grubunda yüzde 56, otobüs-midibüs grubunda yüzde 64 ve traktörde yüzde 42 seviyesinde kaydedildi.
İhracat Rakamları ve Sektörün Liderliği
Otomotiv ihracatı Temmuz ayında adet bazında yüzde 14 artarken, yılın ilk yedi aylık döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 9 artarak 630 bin 992 adet olarak gerçekleşti. Otomobil ihracatı yüzde 5 düşüş kaydederken, ticari araç ihracatı yüzde 34 arttı.
Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre, toplam otomotiv sanayi ihracatı, 2025’in ilk yedi aylık döneminde toplam ihracatın yüzde 18’ini oluşturarak sektörel ihracat sıralamasında liderliğini korudu. Uludağ İhracatçı Birlikleri (UİB) verilerine göre, ilk yedi aylık dönemde toplam otomotiv ihracatı 23,5 milyar dolar oldu. Aynı dönemde otomobil ihracatı ise yüzde 12 artışla 6,9 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu dönemde, dolar bazında ana sanayi ihracatı yüzde 18, tedarik sanayi ihracatı ise yüzde 7 oranında arttı.
Sanayicinin Beklentileri ve Çözüm Önerileri
Otomotiv sektör temsilcileri, sektörün en önemli sorunlarının finansmana erişim, yüksek üretim maliyeti ve kurun baskılanması olduğunu belirtiyor. Bu nedenle sanayicilerin kârlılığının düştüğünü ve yatırımların ertelendiğini ifade ediyorlar. Yüksek talep olmasına rağmen, yüksek maliyet ve borçlanma nedeniyle kâr marjlarının eridiği vurgulanıyor.
Sonuç olarak, Türkiye otomotiv sektörü, zorlu koşullara rağmen büyüme potansiyelini koruyor. Ancak, sektörün sürdürülebilir başarısı için finansmana erişimin kolaylaştırılması, maliyetlerin düşürülmesi ve kur istikrarının sağlanması gibi yapısal sorunlara çözüm bulunması gerekiyor.
