Patatesteki Fahiş Fiyat Farkı: Üreticide 5 TL, Markette 25 TL!
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, ekim ayında üretici ve market fiyatları arasındaki uçuruma dikkat çekerek, özellikle patates fiyatlarındaki anormal farkı vurguladı. Bayraktar’ın açıklamalarına göre, ekim ayında marketlerde 36 farklı ürünün 22’sinde fiyat artışı yaşanırken, yalnızca 14 üründe fiyat düşüşü görüldü. Bu durum, tüketicilerin alım gücünü zorlamaya devam ediyor.
Girdi Maliyetlerindeki Değişimler Üreticiyi Zorluyor
Ziraat odaları aracılığıyla toplanan verilere göre, girdi piyasalarında da önemli değişimler yaşanıyor. Ekim ayında “20.20 kompoze gübresi”, amonyum sülfat gübresi, DAP gübresi ve ÜRE gübresi fiyatlarında %0,3 ile %1 arasında düşüşler görülse de, amonyum nitrat gübresi fiyatında %0,8’lik bir artış yaşandı. Bayraktar, gübre fiyatlarının geçen yılın ekim ayına göre artış gösterdiğini belirtti. Mazot fiyatlarındaki artış da dikkat çekici boyutta. Ekim ayında mazot fiyatı aylık %1,9, yıllık ise %30,4 arttı. Besi yemi ve süt yemi fiyatlarında da yükselişler gözlemlendi. Besi yemi fiyatı %1,3, süt yemi fiyatı ise %1,1 oranında arttı. Bu maliyet artışları, üreticinin üzerindeki baskıyı daha da artırıyor.
Üretici ve Market Arasındaki Uçurum: Patates Rekor Kırdı
Şemsi Bayraktar, üretici ve market arasındaki fiyat farkının en çarpıcı örneğinin patateste yaşandığını vurguladı. Ekim ayında bu fark %382,9‘u buldu. Patatesi, %284,1 ile kuru soğan, %242,1 ile marul ve %229,5 ile maydanoz takip etti. Bu oranlar, tüketicinin aynı ürüne markette ne kadar fazla ödediğini açıkça gösteriyor. Üreticide 5 lira 25 kuruş olan patates markette 25 lira 35 kuruşa, 4 lira 92 kuruş olan kuru soğan 18 lira 90 kuruşa, 17 lira 17 kuruş olan marul 58 lira 73 kuruşa ve 5 lira 17 kuruş olan maydanoz 17 lira 2 kuruşa satıldı.
Fiyatı En Çok Artan ve Azalan Ürünler
Ekim ayında markette fiyatı en fazla artan ürün patates olurken, üreticide ise kabak oldu. Fiyatı en fazla düşen ürün ise hem markette hem de üreticide yeşil fasulye olarak gerçekleşti. Bayraktar, markette %32,9 ile fiyatı en fazla artan ürün olan patatesi, %30,3 ile kuru soğanın, %24,4 ile domatesin ve %12,2 ile yeşil soğanın izlediğini belirtti. Markette fiyatı en fazla azalan ürün ise %21,9 ile yeşil fasulye oldu. Bu üründeki fiyat düşüşünü %16,6 ile limon, %15,7 ile sivri biber ve %8,8 ile kuru kayısı takip etti.
Üreticideki Fiyat Değişimlerinin Nedenleri
Bayraktar, üreticideki fiyat değişimlerinin nedenlerini de açıkladı. Kabak, domates ve patlıcandaki fiyat artışlarının tarla sezonunun sona ermesi ve seraya geçilmesiyle ilişkili olduğunu belirtti. Antep fıstığı fiyatlarındaki artış ise ürünün yok yılı olması ve kuraklık nedeniyle yaşandı. Kışlık patates hasadının başlaması ve depo maliyetlerinin artması da patates fiyatlarını yukarı yönlü etkiledi. Limon fiyatlarındaki yükseliş ise depolarda ürün olmaması ve arzda yaşanan azalmadan kaynaklandı. Taze fasulyede hasadın devam ettiği bölgelerdeki arz artışı, üretici fiyatlarını düşürdü. Fındık fiyatları başlangıçta zirai don nedeniyle rekoltenin düşük olmasından dolayı yükselirken, daha sonra ihracatçıların ve fabrikaların fiyatları baskılaması nedeniyle düşüş yaşandı. Salatalıktaki fiyat düşüşü ise seradaki üretim artışından kaynaklandı. İncir ihracatının geç başlaması nedeniyle ihracatın düşük miktarda kalması da incire olan talebi azalttı ve fiyatlar geriledi.
Ekonomik Etkiler ve Gelecek Beklentileri
Üretici ve tüketici arasındaki bu büyük fiyat farkları, tüketicinin alım gücünü olumsuz etkilerken, üreticinin de hak ettiği geliri elde etmesini engelliyor. TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar’ın açıklamaları, tarım sektöründeki sorunlara ve çözüm bekleyen konulara ışık tutuyor. Özellikle girdi maliyetlerindeki artışın kontrol altına alınması ve üreticinin desteklenmesi, hem üretimi artırmak hem de tüketiciye daha uygun fiyatlarla ürün sunmak açısından büyük önem taşıyor. Üretici ve market arasındaki fiyat farkının azaltılması için de etkili çözümlerin bulunması gerekiyor. Aksi takdirde, tüketiciler yüksek fiyatlarla karşı karşıya kalmaya devam edecek ve üreticiler de emeklerinin karşılığını alamayacak.
Ekim ayında yaşanan bu gelişmeler, tarım sektöründeki dengesizliklerin ve fiyat dalgalanmalarının devam ettiğini gösteriyor. Özellikle temel gıda ürünlerindeki fiyat artışları, enflasyon üzerinde baskı oluştururken, tüketicilerin bütçesini de zorluyor. Bu nedenle, tarım politikalarının yeniden gözden geçirilmesi, üreticinin desteklenmesi ve tedarik zincirindeki verimsizliklerin giderilmesi büyük önem taşıyor.
