TZOB Verileri: Eylülde Marul Zam Şampiyonu, Limon İndirim Lideri Oldu

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), Eylül ayına ilişkin üretici ve market fiyatlarındaki değişimleri açıkladı. Açıklanan verilere göre, hem tüketici hem de üretici cephesinde dikkat çekici fiyat hareketleri yaşandı. Marketlerde en yüksek fiyat artışı yüzde 65,1 ile marulda görülürken, limon yüzde 42,7’lik düşüşle en çok ucuzlayan ürün oldu. Üretici fiyatlarında ise fındık zirveye yerleşirken, limon yine düşüş liderliğini korudu.

Market Fiyatlarında Şaşırtan Değişimler

Eylül ayında market raflarında tüketicileri en çok etkileyen ürünlerin başında marul geldi. Salataların vazgeçilmezi olan marul, fiyatındaki yüzde 65,1‘lik artışla “zam şampiyonu” unvanını aldı. Marulun bu denli yükselmesinin nedenleri arasında, mevsimsel faktörler, üretim maliyetlerindeki artışlar ve tedarik zincirindeki aksamalar gösterilebilir.

Buna karşılık, sofraların sevilen meyvesi limon, yüzde 42,7‘lik düşüşle tüketicinin yüzünü güldürdü. Limonun bu düşüşünde, arz fazlası, mevsimsel etkiler ve tüketimdeki değişiklikler rol oynamış olabilir.

Marul ve limon dışında, sivri biber, kabak, patates ve yeşil soğan da marketlerde fiyatı artan ürünler arasında yer aldı. Buna karşılık havuç, yeşil fasulye, tavuk eti ve toz şeker ise fiyatı düşen ürünler listesine girdi.

Üreticide Durum Farklı mı?

TZOB’un verileri, üretici fiyatlarında da önemli değişimler olduğunu ortaya koyuyor. Eylül ayında üreticide en yüksek fiyat artışı yüzde 73,7 ile fındıkta yaşandı. Fındığın bu yükselişinde, rekolte düşüklüğü, ihracat talebi ve girdi maliyetlerindeki artışlar etkili olmuş olabilir.

Tıpkı marketlerde olduğu gibi, üreticide de en fazla fiyat düşüşü yüzde 26,9 ile limonda görüldü. Limonun bu düşüşü, arz fazlası ve talep yetersizliğinden kaynaklanmış olabilir.

Üreticide fiyatı artan diğer ürünler arasında sivri biber, kabak, marul ve kuru incir yer alırken, yeşil fasulye, kuru fasulye, maydanoz, patates ve nohut ise fiyatı düşen ürünler arasında yer aldı.

Üretici ve Market Arasındaki Uçurum

TZOB’un dikkat çektiği bir diğer önemli konu ise üretici ve market arasındaki fiyat farkı. Eylül ayında bu farkın en fazla olduğu ürün yüzde 335,5 ile patates oldu. Yani, üreticiden 4,38 TL’ye alınan patates, markette 19,08 TL’ye satıldı.

Patatesten sonra en yüksek fiyat farkı görülen diğer ürünler ise kabak (yüzde 308,7), marul (yüzde 250,4), patlıcan (yüzde 227,9) ve havuç (yüzde 218,3) oldu. Bu durum, üreticinin ürününü değerinde satamadığını, tüketicinin ise yüksek fiyatlarla karşı karşıya kaldığını gösteriyor.

Girdi Maliyetleri Artmaya Devam Ediyor

TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, girdi maliyetlerindeki artışların üreticiyi zorladığını vurguladı. Ağustos ayına göre 20.20 kompoze gübresinin yüzde 2,1, DAP ve amonyum nitrat gübresinin yüzde 1,3, amonyum sülfat gübresinin ise yüzde 1,2 arttığını belirtti. Mazot fiyatı aylık bazda yüzde 4,4, yıllık bazda ise yüzde 31,3 yükseldi. Besi yemi yüzde 4,1, süt yemi yüzde 3,1 arttı. Elektrik fiyatları yıllık yüzde 12,8, tarım ilacı fiyatları ise yüzde 14,9 zamlandı.

Bu maliyet artışları, üreticinin karlılığını azaltırken, tüketici fiyatlarına da yansıyarak enflasyonu tetikliyor.

Sonuç: Üretici ve Tüketici İçin Çözüm Bekleyen Sorunlar

TZOB’un Eylül ayı verileri, tarım sektöründe yaşanan sorunların devam ettiğini gösteriyor. Girdi maliyetlerindeki artış, üretici-market arasındaki fiyat farkı ve bazı ürünlerde yaşanan aşırı fiyat dalgalanmaları, hem üreticiyi hem de tüketiciyi olumsuz etkiliyor. Bu sorunların çözümü için, girdi maliyetlerinin düşürülmesi, üretici örgütlenmesinin güçlendirilmesi ve pazarlama kanallarının iyileştirilmesi gibi adımlar atılması gerekiyor.