DİSK’ten 2026 Asgari Ücret Talebi: İşçi Hakları ve Ekonomik Büyüme Vurgusu

Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK), 2026 yılı asgari ücret taleplerini ve bu konudaki detaylı araştırmasının sonuçlarını kamuoyu ile paylaştı. İstanbul Barosu’nda düzenlenen basın toplantısında konuşan DİSK Başkanı Arzu Çerkezoğlu, milyonlarca işçinin geçimini doğrudan etkileyen asgari ücretin, temel yaşam gereksinimlerini karşılayacak ve insana yakışır bir yaşam standardı sağlayacak şekilde belirlenmesinin zorunlu olduğunu ifade etti.

DİSK’in Asgari Ücret Raporu ve Önerileri

DİSK tarafından hazırlanan raporda, asgari ücretin belirlenme yönteminden, içeriğine kadar birçok önemli noktaya dikkat çekiliyor. Raporda yer alan 9 temel öneri, asgari ücretin sadece bir rakamdan ibaret olmadığını, aynı zamanda işçilerin sosyal ve ekonomik haklarını doğrudan ilgilendiren bir konu olduğunu vurguluyor.

1. Komisyon Yapısından Önce Kural Belirlenmeli

DİSK’e göre, asgari ücret tespit komisyonunun yapısını tartışmadan önce, asgari ücretin belirlenmesinde esas alınacak bağlayıcı kurallar belirlenmeli ve bu kurallar mevzuata eklenmelidir. Mevcut durumda komisyonun yapısındaki değişikliklerin tek başına bir çözüm olmayacağı belirtiliyor. DİSK, Türkiye’de asgari ücretin küçük bir azınlığın değil, işçilerin çoğunluğunun ücreti olduğunu vurgulayarak, tespit sürecinde bu gerçeğin dikkate alınması gerektiğini savunuyor.

Mevcut sistemde asgari ücretin, hükümetin ve işverenin dayatmasıyla, TÜİK verileri dahi dikkate alınmadan keyfi olarak belirlendiği eleştirisi getiriliyor. Bu nedenle komisyonun keyfiyetini sınırlayacak bağlayıcı kuralların olması gerektiği belirtiliyor. Bu kurallar arasında, asgari ücretin sadece işçinin kendisi için değil, bakmakla yükümlü olduğu kişilerin de geçim şartları dikkate alınarak hesaplanması gerektiği vurgulanıyor.

Asgari ücretin sadece enflasyona göre değil, genel ücret düzeyi, toplu pazarlık ve ülke ekonomisindeki büyüme (Kişi Başına GSYH) dikkate alınarak saptanması gerektiği belirtiliyor. DİSK, asgari ücretin Kişi Başına Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’nın (KB GSYH) belirli bir oranına (örneğin yüzde 60’ına) endekslenmesini öneriyor. Örneğin, 2025 yılı için aylık ortalama KB GSYH beklentisi 60 bin TL ise, net asgari ücret bunun yüzde 60’ı seviyesinden az olmamalıdır. Aynı durum 2026 yılı için de geçerli olmalıdır.

2. Asgari Ücret Değil, Toplu İş Sözleşmesi Kapsamı Genişletilmeli

DİSK, Türkiye’nin asıl sorununun “asgari ücretliler toplumu” olması olduğunu belirtiyor. Çözüm olarak, asgari ücret kapsamının daraltılması ve ücretlerin toplu pazarlıkla belirlenmesi gerektiği savunuluyor. Sendikal barajların kaldırılması ve 6356 sayılı Kanun’daki teşmil (toplu sözleşmenin sendikasız işyerlerine de uygulanması) mekanizmasının işletilerek toplu sözleşme kapsamının genişletilmesi gerektiği vurgulanıyor. Kamu işçileri toplu sözleşmelerindeki asgari ücretin bir referans noktası olması gerektiği de belirtiliyor.

3. Asgari Ücret Artışında “Hedef Enflasyon” Değil, Geçim Şartları Esas Alınmalı

DİSK, hükümetin “hedef enflasyon” dayatmasının reddedilmesi gerektiğini savunuyor. Asgari ücretin; baskılanmış resmi enflasyona göre değil, gerçekleşen gıda enflasyonu ve ekonomik büyüme esas alınarak belirlenmesi gerektiği belirtiliyor.

4. Yüksek Enflasyonda Asgari Ücret Yılda En Az İki Kez Belirlenmeli

Enflasyon tek haneli oranlara düşene kadar, asgari ücretin yılda bir kez belirlenmesinin çalışanları yoksulluğa mahkûm ettiği belirtiliyor. Asgari ücretin, alım gücünü korumak için yılda en az iki kez ve gerekirse dört kez güncellenmesi gerektiği vurgulanıyor.

5. Asgari Ücret “Açlık ve Yoksulluk Sınırı” ile Uyumlu Olmalı

Asgari ücret belirlenirken açlık ve yoksulluk sınırının bir kriter olarak dikkate alınması gerektiği belirtiliyor. Bir hanede iki kişinin çalıştığı varsayımından hareketle, asgari ücretin en az yoksulluk sınırının yarısından az olmaması gerektiği savunuluyor.

6. Gelirde ve Vergide Adalet Sağlanmalı

Gelir vergisi tarife dilimlerinin, asgari ücret artışından az olmamak üzere artırılması gerektiği belirtiliyor. Asgari ücret sonrası ilk vergi dilimine uygulanan oranın yüzde 10’a düşürülmesi gerektiği, asgari ücret vergi istisnasının, “vergiden indirim” değil, çalışan lehine olan “matrahtan indirim” yoluyla uygulanması gerektiği ve ücretlerden kesilen çağ dışı damga vergisinin kaldırılması gerektiği vurgulanıyor.

7. İşçiye de Prim Desteği Verilmeli

Bütçeden işverenlere 15 yıldır sağlanan “SGK prim desteği”nin aynı oranda işçilere de sağlanması gerektiği belirtiliyor. İşçilerin sosyal güvenlik primlerinin desteklenen kısmının Hazine tarafından karşılanarak net ücretlerin artırılması gerektiği savunuluyor.

8. En Düşük Emekli Aylığı Asgari Ücret Düzeyine Yükseltilmeli

En düşük emekli aylığı için alt sınırın asgari ücret olarak belirlenmesi gerektiği belirtiliyor. Asgari ücretten düşük emekli aylıklarının asgari ücret düzeyine yükseltilmesi ve diğer emekli aylıklarının da orantılı olarak yükseltilmesi gerektiği vurgulanıyor.

9. Kamu ve Özel Sektörde “Tek Asgari Ücret”

Devletin kamu işçisi için belirlediği asgari ücret ile özel sektördeki asgari ücret arasındaki uçurumun kabul edilemez olduğu belirtiliyor. Asgari ücret saptanırken, en düşük kamu işçisi ücreti ve en düşük memur maaşının referans alınması gerektiği savunuluyor.

Asgari Ücretin Ekonomik ve Sosyal Etkileri

DİSK’in bu talepleri, milyonlarca işçinin yaşam standartlarını doğrudan etkileyecek potansiyele sahip. Asgari ücretin yükseltilmesi, işçilerin alım gücünü artırarak iç talebi canlandırabilir ve ekonomik büyümeye katkıda bulunabilir. Ancak, işverenler üzerindeki maliyet yükünü artırarak istihdam üzerinde baskı yaratma riski de bulunmaktadır. Bu nedenle, asgari ücretin belirlenmesinde işçi ve işveren temsilcilerinin yanı sıra hükümetin de dengeli bir yaklaşım sergilemesi gerekmektedir.

DİSK’in önerileri, sadece asgari ücretin miktarını değil, aynı zamanda belirlenme yöntemini ve kapsamını da değiştirmeyi hedefliyor. Sendikanın vurguladığı gibi, asgari ücret sadece bir ücret değil, aynı zamanda sosyal adalet ve ekonomik kalkınma için önemli bir araçtır.