HAK-İŞ: Asgari Ücret Komisyonu Yapısı Değişmeli, Aksi Halde Kriz!

HAK-İŞ Genel Başkanı Mahmut Arslan, “HAK-İŞ 6. Uluslararası Emek Fotoğrafları Yarışması” ödül töreninde yaptığı konuşmada, gündemdeki asgari ücret tartışmalarına değinerek Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun yapısına 50 yıldır itiraz ettiklerini vurguladı. Arslan, komisyonun mevcut yapısının sağlıklı bir asgari ücret belirlemesi için yetersiz olduğunu ve yapısal bir reforma ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

Asgari Ücret Tespit Komisyonu: Tiyatro Mu, Çözüm Mekanizması Mı?

Arslan, Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun işleyişini “her yıl tekrar edilen bir tiyatro” olarak nitelendirdi. Bu tiyatroda belirli aktörlerin rollerini oynadığını ve yıl sonunda asgari ücretin belirlendiğini, ancak aynı tartışmaların sürekli tekrar ettiğini belirtti. Bu durumun, komisyonun yapısının temelden sorgulanması gerektiğini ortaya koyduğunu savundu.

Arslan, komisyonun demokratik, katılımcı ve çoğulcu bir anlayışla yeniden inşa edilmesi çağrısında bulundu. Mevcut yapının, işçi kesiminin yeterince temsil edilmediği ve kararların yeterince şeffaf alınmadığı eleştirisini getirdi.

TÜRK-İŞ’in geçen yılki “Bu Asgari Ücret Tespit Komisyonu devam ettiği sürece biz bu toplantılara artık katılmayacağız” açıklamasını “tarihi bir olay” olarak değerlendiren Arslan, TÜRK-İŞ’in de HAK-İŞ’in uzun yıllardır savunduğu noktaya gelmesinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi. TÜRK-İŞ’in bu konudaki son kararının da yerinde olduğunu belirtti.

Yasal Düzenleme Çağrısı ve Olası Kriz Senaryosu

Arslan, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’a komisyonun yapısının yeniden düzenlenmesi için bu yıl gerekli yasal düzenlemelerin yapılması gerektiğini ilettiklerini aktardı. Bu düzenlemelerin yapılmaması durumunda ciddi bir krizin yaşanabileceği uyarısında bulundu.

Arslan, “Eğer hükümet, parlamento bu konuda yasal bir düzenleme yapamazsa ve aralık ayında Sayın Bakan sadece TİSK’le oturup asgari ücreti belirlemeye karar verirse ve bu noktada çalışılırsa Türkiye’ye büyük bir haksızlık yapılır. Türk endüstri ilişkiler sistemi tarihi bir yara alır ve bunu telafi etmek gerçekten çok daha zorlaşır.” ifadelerini kullanarak, işçi temsilcilerinin olmadığı bir komisyonda asgari ücret belirlenmesinin kimseye faydası olmayacağını vurguladı.

Uluslararası Örnekler ve Alternatif Modeller

Arslan, dünyanın en gelişmiş ülkelerinde Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun işçi ve işverenler tarafından belirlendiğini, hükümetin bu süreçte düzenleyici bir rol üstlendiğini belirtti. Örneğin Almanya’da 45 milyon istihdam olmasına rağmen asgari ücretin işçi ve işveren temsilcileri tarafından belirlendiğini, anlaşmazlık durumunda ise bir hakemin devreye girdiğini anlattı.

Asgari Ücretin Kapsamı ve Yan Etkileri

Arslan, Türkiye’de asgari ücrete endeksli bazı ceza ve sosyal yardımlar olduğuna dikkati çekerek, bu bağı kopartarak asgari ücretin sadece asgari ücret olarak kalması gerektiğini savundu. Bu durumun, asgari ücretin belirlenmesinde farklı dinamiklerin etkili olmasına neden olduğunu ve asgari ücretin amacından sapmasına yol açtığını ifade etti.

Ayrıca, bazı işverenlerin işçilerini asgari ücretli gösterip ücret farkını elden ödediklerini belirten Arslan, bu vergi kaçırma olayına karşı tedbirlerin alınması gerektiğini söyledi. Türkiye’deki çalışanların yaklaşık yüzde 50’sinin asgari ücretli olmasının adaletsizlik olduğunu ve ülkedeki gelir dağılımı adaletsizliğine yol açtığını vurguladı.

Çözüm Önerileri ve Beklentiler

Arslan, Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun yapısının değişmemesi halinde Türk endüstri ilişkiler sistemine hiçbir şey kazandırmayacağını, aksine yeni sorunlara neden olacağını aktardı. Komisyonun işçi kesiminin teşkilinde daha katılımcı, çoğulcu ve herkesin üye sayısınca temsil edildiği bir yapıya kavuşması gerektiğini söyledi. Ayrıca, komisyonun bir genel sekreterliğinin olması ve 12 ay çalışması gerektiğini belirtti.

Son olarak Arslan, HAK-İŞ, TÜRK-İŞ ve DİSK’in bu konuda ortak bir bakış açısına sahip olduğunu ve bu üç konfederasyonun Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun yapısıyla ilgili ortaya koydukları çözümlerin ve itirazların hükümet tarafından dikkate alınması gerektiğini vurguladı.