Takım Tezgahları Sanayi Alarm Veriyor: Yatırımlar Yavaşlıyor, Küçülme Devam Ediyor

Türkiye’nin sanayi üretiminin temel taşlarından olan takım tezgahları sektöründe, 2024’te başlayan daralma 2025’te de sürerek endişe yaratıyor. Takım Tezgahları Sanayici ve İş İnsanları Derneği (TİAD) tarafından yayınlanan son rapor, sektördeki kritik durumu gözler önüne seriyor. Rapora göre, 2020’den bu yana süregelen büyüme trendi, 2024’te %14.2’lik bir küçülmeyle sekteye uğradı. Üretim ve ihracattaki düşüş eğilimi 2025’in ilk aylarında da devam etti.

Sektörde Daralma Sürüyor: Üretim ve Satışlar Geriliyor

TİAD raporu, 2025 yılının ilk beş ayında takım tezgahları yurtiçi satışlarının bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla %9 azaldığını ortaya koyuyor. Aynı dönemde üretimdeki düşüş ise %14.7 olarak gerçekleşti. Bu veriler, sektörün iç pazarda da zorlandığını gösteriyor. İhracat ve ithalat rakamları da düşüş trendini doğruluyor. 2025’in ilk beş ayında ihracat %6.1, ithalat ise %4.8 azaldı.

TİAD Başkanı Akyüz’den Kritik Uyarılar

TİAD Başkanı Murat Akyüz, raporla ilgili yaptığı açıklamada, takım tezgahlarının imalat sanayisinin temelini oluşturduğunu vurguladı. Akyüz, takım tezgahlarının yanı sıra takımlar, bağlama sistemleri, metroloji ve kalite kontrol ekipmanları, üretim teknolojileri yazılımları, robotlar, otomasyon sistemleri ve eklemeli imalat teknolojileri gibi unsurların da ülkenin katma değerli üretim ve ihracat gücünü belirlediğini ifade etti.

Akyüz, sektördeki üreticiler için en büyük sorunun yerli tedarik yetersizliği olduğunu belirtti. Sadece ithalatı zorlaştırmanın yerli üretimi desteklemekten uzaklaşabileceğine dikkat çeken Akyüz, “Nitelikli ürün ithalatı ile sektör güçlendirilirken, yerli katma değerli üretim ve ihracat için gerekli altyapı oluşturulması halinde, takım tezgahları üretiminde de savunma sanayiimiz gibi yerli üreticiler ortaya çıkacaktır” dedi.

Takım Tezgahlarının İhracat Katkısı: 28 Milyar Dolar

Takım tezgahları sektörünün ülke ekonomisine olan katkısını vurgulayan Akyüz, sektörün sadece üretimi desteklemekle kalmayıp, aynı zamanda Türkiye üretim ekonomisine güçlü bir çarpan etkisiyle katkı sunduğunu belirtti. Takım tezgahlarının yoğun olarak kullanıldığı otomotiv, savunma, havacılık, medikal, beyaz eşya, gemi inşa, demiryolu, makine-teçhizat, kalıpçılık ve metal eşya gibi stratejik sektörlerin 2024 yılındaki toplam ihracat değeri 85 milyar ABD doları olarak gerçekleşti.

Akyüz’ün açıklamalarına göre, bu sektörlerde doğrudan takım tezgahlarının katkısıyla yaratılan ihracat değeri ise 28 milyar ABD Doları oldu. Bu rakam, sanayiye kazandırılan her bir takım tezgahının yıllık bazda ortalama kendi değerinin 15.6 katı kadar ihracat potansiyeli yarattığını gösteriyor. Bu çarpan etkisi, sektörün Türkiye açısından stratejik önemini açıkça ortaya koyuyor. Akyüz, yerli üretim kabiliyetlerinin geliştirilmesi, teknoloji transferiyle yüksek katma değerli üretim yapısının güçlendirilmesi ve uluslararası pazarlarda rekabet gücünün artırılması için sektörün desteklenmesinin hayati önem taşıdığını vurguladı.

Üretim Değeri 1 Milyar Doların Altına Geriledi

TİAD raporuna göre, takım tezgahları sektörü 2024 yılında, yatırımcılara ek maliyet yaratan İlave Gümrük Vergisi, yatırım teşvikli yatırımlarda bazı makina türlerinin Gümrük Vergisi desteğinden mahrum kalması, ABD-Çin ticaret savaşları, Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle uygulanan yaptırımlar, döviz kurlarının ihracatçı firmaları küresel rekabet ortamında zorlaması, yatırım ve işletme amaçlı kredi maliyetlerinin yüksekliği, enflasyonist ortam gibi birçok zorlayıcı etkiye rağmen imalat sanayinin itici gücü olmaya devam etti.

Ancak, geçen yıl sektör son 4 yıldır yakaladığı kesintisiz büyüme trendini kaybetti. 2024’te takım tezgahlarında değer bazında üretim önceki yıla göre %23.2 düşüşle 849 milyon dolar oldu. Rapora göre sektörde ihracat %17.5 düşüşle 710,6 milyon dolar, ithalat %10.4 düşüşle 1,66 milyar dolar ve yurt içi satış (kullanım) %14.2 düşüşle 1,79 milyar dolar oldu. Bu düşüşler, sektörün karşı karşıya olduğu zorlukların somut göstergeleri olarak değerlendiriliyor.

Sonuç olarak, takım tezgahları sektöründeki daralma, Türkiye sanayisi için önemli bir sinyal olarak değerlendirilmeli. Sektörün yeniden büyüme trendine girmesi için yerli üretimin desteklenmesi, teknoloji transferinin teşvik edilmesi ve yatırım ortamının iyileştirilmesi gibi adımların atılması gerekiyor.