Türk Vatandaşları Yurtdışı Hisse ve Bono Yatırımlarında Rekor Kırdı: 2.7 Milyar Dolar
Sıkı para politikaları ve Türk Lirası’nın reel değer kazanma çabaları, Türkiye’deki hane halkı ve şirketlerin döviz getirisi elde etmek için yurtdışı piyasalara yönelmesine neden oldu. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre, yurt içinde yerleşik yatırımcıların yurtdışı portföy yatırımları yükselişini sürdürüyor. Yılın üçüncü çeyreğinde, bu yatırımlar tarihi zirvesine ulaştı.
Yurtdışı Portföy Yatırımlarında Rekor Artış
Merkez Bankası’nın açıkladığı verilere göre, toplam yurtdışı portföy yatırımları 4.8 milyar dolara yükseldi. Bu artışta özellikle hane halkının payı dikkat çekiyor. Hane halkının yurtdışı hisse senedi yatırımları 1.78 milyar dolar, bono yatırımları ise 953 milyon dolar seviyesine ulaşarak rekor kırdı.
Hisse Senedi Yatırımlarında Yıllık Artış Yüzde 5,48
Merkez Bankası’nın uluslararası yatırım pozisyonu verileri, üçüncü çeyreğe ilişkin yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı portföy yatırımlarının detaylarını ortaya koydu. Buna göre, geçen yılın aynı çeyreğine kıyasla yurtdışı portföy yatırımları yüzde 5,48 artarak 4 milyar 544 milyon dolardan 4 milyar 793 milyar dolara yükseldi. Bu, verilerin yayınlanmaya başlandığı tarihten bu yana görülen en yüksek seviye olarak kayıtlara geçti. 2024 yıl sonuna göre ise yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı portföy yatırımlarındaki artış yüzde 20,85 olarak hesaplandı.
Yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı hisse yatırımları, geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 2,56, 2024 sonuna göre ise yüzde 16,72 artarak 2 milyar 206 milyon liraya kadar yükseldi. Yurtdışı bono yatırımları da benzer bir tablo sergileyerek geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 8,69, 2024 sonuna göre ise yüzde 12,98 artışla 1 milyar 776 milyon dolara ulaştı. Bono yatırımlarında tarihi rekor, bu yılın ikinci çeyreğinde 1 milyar 795 milyon dolar olarak gerçekleşmişti. Para piyasası yatırımları ise 513 milyon dolarla geçen yılın üçüncü çeyreğiyle aynı seviyede kalmasına rağmen, 2024 sonuna göre yüzde 102,77 oranında önemli bir artış gösterdi.
Hane Halkı Yurtdışı Yatırımlara Yoğun İlgi Gösteriyor
Yurtdışı portföy yatırımlarında en büyük pay, hane halkına ait. Hane halkının yurtdışı hisse ve bono yatırımları, 2 milyar 674 milyon dolar ile toplam yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı portföy yatırımlarının yüzde 56‘sını oluşturuyor. Bu durum, bireysel yatırımcıların yurtdışı piyasalara olan ilgisinin ne denli arttığını açıkça gösteriyor.
Hane halkının yurtdışı hisse senedi yatırımları, bu yılın üçüncü çeyreğinde geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 8,71, 2024 sonuna göre ise yüzde 27,08 artarak 1 milyar 722 milyon dolara çıktı. Bu artışla birlikte, hane halkının yurtdışı hisse senedi yatırımları da tarihi en yüksek seviyesine ulaşmış oldu.
Hane halkının yurtdışı bono yatırımları da 1 milyar dolar sınırına dayanmış durumda. Bu yılın üçüncü çeyreğinde 953 milyon dolara yükselen hane halkının yurtdışı bono yatırımları, geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 89,09, 2024 sonuna göre ise yüzde 135,89 oranında önemli bir artış kaydetti. Veri tarihinde hane halklarının bu denli yüksek bono yatırımı yaptıkları bir dönem daha önce yaşanmamıştı.
Uzmanlar, özellikle üçüncü çeyrekte hane halklarının yabancı devlet bonolarına olan ilgisinin artmasının bu yükselişte etkili olduğunu belirtiyor.
Hisse Senedi Yatırımlarında ABD’li Şirketler Ağırlıklı
Merkez Bankası verilerine göre, firmaların yurtdışı hisse senedi yatırımları bu yılın üçüncü çeyreğinde 36 milyon dolar olurken, aracı kurumların yurtdışı hisse senedi yatırımları ise 448 milyon dolar, bankaların ise 298 milyon dolar olarak belirlendi. Bankaların yurtdışı bono yatırımları 355 milyon dolar ile önceki çeyreklerin oldukça altında kalırken, aracı kurumların bono yatırımları da 332 milyon dolar ile son çeyreklerin ortalamasına yakın seyretti.
Yurtiçi yerleşiklerin 2 milyar 504 milyon doları bulan yurtdışı hisse senedi yatırımlarında coğrafi dağılım ise yine değişmedi. Merkez Bankası verilerine göre 2.5 milyar doları geçen toplam hisse yatırımlarının 2.24 milyar doları, yani yüzde 89,4’ü Amerikalı şirketlerin hisse senetlerine yapılırken, sadece yüzde 9,66’sı Avrupalı şirketlerin hisse senetlerine yapıldı. Bu durum, Türk yatırımcıların ABD piyasalarına olan ilgisini açıkça ortaya koyuyor.
Gelecek Beklentileri ve Ekonomik Etkiler
Uzmanlar, uygulanan politikaların devam etmesiyle yurtiçi yerleşiklerin döviz getirisi için yurtdışını seçmeye devam edeceğine işaret ediyor. Yurtdışı portföy yatırımlarını kolaylaştıran uygulamaların da bu artışta etkili olduğunu söyleyen uzmanlar, bu alanda da gelecek dönemde rekabetin kızışacağını vurguluyor.
Türkiye’nin net uluslararası yatırım pozisyonu açığı ise 327.1 milyar dolar olarak gerçekleşti. Merkez Bankası’nın Eylül ayına ilişkin verilerine göre, Türkiye’nin yurt dışı varlıkları bir önceki çeyreğe göre yüzde 8,2 artışla 395.5 milyar dolara, yükümlülükleri ise yüzde 3,1 artışla 722.6 milyar dolara çıktı.
Rezerv varlıklar, 1.8 milyar dolar artarak 180.1 milyar dolar ile tarihsel olarak en yüksek değere ulaştı. Varlık kalemleri bir önceki çeyreğe göre incelendiğinde, doğrudan yatırımlar kalemi yüzde 3,8 artarak 72.5 milyar dolar ve diğer yatırımlar kalemi ise yüzde 2,3 azalarak 138.1 milyar dolar gerçekleşti. Bankaların yabancı para efektif ve mevduat varlıkları yüzde 9,3 azalarak 42.7 milyar dolar oldu.
Yükümlülükler altındaki portföy yatırımları alt kalemlerinden genel hükümetin DİBS yükümlülükleri, yüzde 30,1 artarak 15.7 milyar dolar gerçekleşti, doğrudan yatırımlar, bir önceki çeyreğe göre yüzde 2,7 artışla 213.7 milyar dolar oldu. Portföy yatırımları kalemi yüzde 12,1 artarak 130.8 milyar dolar ve diğer yatırımlar kalemi yüzde 0,5 artarak 378.1 milyar dolar hesaplandı.
