Metaverse Hayalleri Sona Erdi: Yatırımcılar Büyük Kayıplarla Karşı Karşıya
Kripto para piyasasının yükselişiyle birlikte adından sıkça söz ettiren ve büyük umutlar vadeden “metaverse” evreni, yatırımcılar için adeta bir hayal kırıklığına dönüştü. Türkiye’de de birçok yatırımcı, yüksek kazanç beklentisiyle giriş yaptığı bu sanal dünyadan umduğunu bulamadı. Özellikle 2022-2023 yıllarında yaşanan piyasa çöküşü, yatırımcıların önemli ölçüde zarar etmesine neden oldu. Uzmanlar, metaverse’ün başlangıçta vaat ettiği pasif gelir modellerinin gerçeği yansıtmadığını ve birçok yatırımcının ciddi mağduriyet yaşadığını vurguluyor.
Metaverse Arazileri Değer Kaybetti
Dünyanın sanal haritasından arsaların satışa sunulduğu metaverse ortamlarına yatırım yapanlar, aradan geçen yıllara rağmen beklenen kazancı elde edemedi. Özellikle Türkiye’de sanal para birimi Bitcoin’in yükselişini gören vatandaşlar, bu fırsatı kaçırmamak adına metaverse ortamında mülk edinmeye yöneldi. Ancak bu durum, büyük bir spekülasyon balonunun oluşmasına zemin hazırladı.
Spekülasyon Balonu ve Değer Kaybı
Uzmanlar, insanların NFT (Non-Fungible Token) olarak satılan arsaların gelecekte kripto paralar gibi değerleneceği beklentisiyle hareket ettiğini belirtiyor. Ancak bu beklenti, yerini hayal kırıklığına bıraktı. 2022-2023 yıllarında metaverse arazi fiyatlarında yüzde 80 ila 95 oranında düşüş yaşandı. Satın almalar da en düşük seviyelere geriledi. Bu durum, piyasaya geç giren ve elindeki arazileri satamayan yatırımcıların büyük zararlar etmesine yol açtı.
Dolandırıcılar Ortaya Çıktı
Piyasadaki karmaşadan faydalanan dolandırıcılar da ortaya çıktı. NFT’leri kripto paralara çevirerek ortadan kaybolan çok sayıda dolandırıcıya dikkat çeken uzmanlar, yatırımcıları bu tür risklere karşı uyardı. Piyasa balonu patladığında, özellikle geç giren yatırımcılar ve ellerindekini satamayanlar büyük zarar gördü.
Uzman Görüşleri
Bilişim uzmanı Osman Demircan, metaverse’ten arazi satın almanın hiçbir zaman karlı bir yatırım olmadığını, spekülatörler, bazı medya kuruluşları ve ünlüler tarafından bu durumun abartıldığına dikkat çekiyor. Demircan, “Bu ortamdan arazi satın almak hiçbir zaman karlı bir şey olmadı. Spekülatörler, bazı medya organları ve ünlüler tarafından çok değerliymiş gibi gösterilip korkunç fiyatlara araziler satıldı,” dedi.
Beşiktaş Stadı Örneği
Demircan, sanal evrende bazı yerlerin hala birilerinin elinde durduğunu ancak şu anki değerlerinin satın alındığı fiyatın çok altında olduğunu vurguladı. “Örneğin Beşiktaş Stadı’nı 1000 dolar karşılığında kripto parayla satın aldıysa şu anki fiyatı 1000 dolar seviyelerinde değil, çok daha düşük. Bu miktarlarda yüzde 95’lere varan düşüşler yaşandı. Şu an çok değersiz görünüyor. Satsalar bile ciddi anlamda değer kaybedecektir. Zaten satın alacak müşteri bulacaklarını zannetmiyorum,” şeklinde konuştu.
Kripto varlıklar uzmanı Melis Asena Özkan, metaverse evreninin salgın döneminde ortaya çıktığını ve popülaritesini giderek artırdığını belirtiyor. Metaverse’ün aslında blockchain teknolojisi altyapısını kullanan bir platform olduğunu ifade eden Özkan, “Bir şehir yaratacağız. Bu şehirden dükkan alırsanız kira geliri elde edeceksiniz, arsa alırsanız endekslendiğinde size bir gelir sunacağız’ vaadiyle doğdular,” dedi.
Pasif Gelir Vaadi
Özkan, metaverse’ün sürekli pasif gelir elde edilen bir yatırım aracı haline dönüştürülmeye çalışıldığını ve bu durumun o dönemde büyük ilgi gördüğünü söylüyor. Hatta liman kenti yapan bir projede bir yatırımcı arkadaşının 40 bin dolara gemi aldığını, ancak şu anda varlığının 1000 dolar bile etmediğini aktarıyor. Özkan, “Bir şehir kuruyorsunuz, orayı kiralayıp satıyorsunuz. Bu projelerin finans aracı da kripto varlıklardı. ‘Metaverse’ projeleri çıkıyor, aynı zamanda kripto varlık alım satım platformlarında da bunların ‘token’ları listeleniyor. ‘Metaverse’ yükselişi olunca hem projeye yatırım yapmak hem de erken gelen yatırımcı olmak için bunları satın alıyorsunuz. Maalesef oturmamış bir platform ve sektör olduğu için mağduriyet yaşandı,” şeklinde konuştu.
Sonuç: Oturmamış Sektör Mağduriyet Yarattı
Metaverse evrenine yapılan yatırımlar, özellikle 2022-2023 döneminde yaşanan çöküşle birlikte büyük bir hayal kırıklığına dönüştü. Uzmanlar, piyasanın spekülatif yapısı, dolandırıcılık olayları ve oturmamış bir sektör olması nedeniyle yatırımcıların mağdur olduğunu belirtiyor. Metaverse’ün geleceği belirsizliğini korurken, yatırımcıların bu tür yenilikçi teknolojilere yatırım yaparken daha dikkatli olmaları gerektiği vurgulanıyor.
