Dış Ticaret Açığı Yükseldi: İhracat Artışına Rağmen %38,8’lik Artış Endişesi

Türkiye’nin dış ticaret verileri açıklandı. Haziran ayında ihracat artışı yaşanmasına rağmen, dış ticaret açığındaki belirgin yükseliş dikkat çekiyor. Ticaret Bakanı Ömer Bolat ve Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, rakamları değerlendirerek önemli açıklamalarda bulundu.

Haziran Ayı Dış Ticaret Rakamları

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, TİM Dış Ticaret Kompleksi’nde TİM Başkanı Mustafa Gültepe ile birlikte düzenlediği basın toplantısında, Haziran ayına ilişkin dış ticaret verilerini kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan verilere göre, Türkiye’nin Haziran ayı ihracatı yüzde 8 artışla 20.5 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bu rakam, 2022 ve 2023 yıllarından sonra en yüksek üçüncü Haziran ihracatı olarak kayıtlara geçti. 2025 Ocak-Haziran döneminde ise ihracattaki artış yüzde 4.1 ile 131.4 milyar dolar olarak belirlendi.

Haziran ayında paritenin ihracata katkısı 622 milyon dolar olurken, son 3 ayda parite katkısı 1.6 milyar dolara ulaştı. Takvim etkisinden kaynaklı artış ise 900 milyon dolar olarak gerçekleşti. Yıllık bazda ihracat 267 milyar dolara ulaştı. Ancak, Haziran ayında mal ithalatı Mayıs ayına göre düşse de geçen yılın aynı ayına göre yüzde 15.3 oranında artarak 28.7 milyar dolar olarak kaydedildi. Bu durum, dış ticaret açığının artmasına neden oldu.

Dış Ticaret Açığındaki Yükseliş

Haziran ayında dış ticaret açığı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 38.8 oranında artarak 8.2 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bu artış, ekonomik dengeler açısından dikkatle izlenmesi gereken bir durum olarak değerlendiriliyor. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, ithalattaki artışta İsrail-İran savaşının etkili olduğunu belirterek, bölgedeki gerginlik nedeniyle ‘fiyatlar artar’ endişesinin ithalatçıları alıma yönlendirdiğini ifade etti.

Sektörel İhracat Performansları

Haziran ayı ihracatında sektörler özelinde bakıldığında, 3.4 milyar dolar ile otomotiv sektörü liderliğini korudu. Otomotivi, 2.6 milyar dolar ile kimyevi maddeler, 1.4 milyar dolar ile çelik, 1.3 milyar dolar ile elektrik elektronik ve 1.2 milyar dolar ile hazır giyim takip etti. Mayıs ayında 14 sektör ihracatta gerileme yaşarken, Haziran ayında 18 sektör ihracatını artırmayı başardı. En çok ihracat yapılan ülkeler ise Almanya, ABD, Birleşik Krallık, İtalya ve Fransa oldu. 57 ülkede yüzde 50’nin, 108 ülkede yüzde 10’un üzerinde artış yaşandı. Genel tabloda ise 134 ülkeye ihracat arttı.

Ticaret Bakanı ve TİM Başkanının Değerlendirmeleri

Bakan Bolat, önemli ihracat pazarlarında durağan seyrin devam ettiğine dikkat çekerek, ABD’den gelen ticari kısıtlamalar öncesinde yılın ilk çeyreğinde ABD’de öne çekilen ithalat talebinde artışın olduğunu, ancak Nisan ayında bu artışın bir miktar gerilediğini belirtti. Ayrıca, İsrail’in İran’ın başkenti Tahran’ı hedef almasının Orta Doğu’da jeopolitik gerilimi artırdığını ve küresel ekonomik istikrar üzerinde ilave baskı oluşturduğunu vurguladı.

TİM Başkanı Mustafa Gültepe ise, 2025’e 280 milyar dolarlık ihracat hedefiyle başladıklarını hatırlatarak, ihracatın yüzde 51’ini bin firmanın gerçekleştirdiğine işaret etti. Gültepe, ihracatın tabana yayılmasının önemine vurgu yaparak, ihracatta dar ürün grubu ya da belli bölgelere odaklanmanın riskleri artıracağını söyledi. Türkiye’nin küresel pazarlarda rekabet gücünün zayıflamasının firmaların ihracat motivasyonunu azalttığını belirten Gültepe, ihracatta orta ve uzun vadeli hedefler için Türkiye’nin 2-3 yıl önceki rekabetçilik düzeyine dönmesi gerektiğini ifade etti.

Altın ve Enerji İthalatının Etkisi

Bakan Bolat’ın verdiği bilgilere göre, Haziran ayında ihracatın ithalatı karşılama oranı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 4.8 puanlık azalışla yüzde 71.5 olarak gerçekleşti. İthalatta yaşanan artışta, 568 milyon doları 71. Fasıl Kıymetli ve yarı kıymetli taşlardan kaynaklanırken, 488 milyon doları ise işlenmemiş altın ithalatındaki artıştan kaynaklandı. Enerji ithalatı ise yüzde 1 oranında artışla 4.6 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Savunma Sanayi İhracatındaki Artış

Savunma ve havacılık sanayi ihracatı Haziran ayında yüzde 10,4 artışla 623 milyon dolar olarak gerçekleşti. Yılın ilk 6 ayındaki ihracat ise yüzde 25 artarak 3 milyar 603 milyon dolar oldu. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii (SSB) Başkanı Haluk Görgün, son 12 aylık toplam ihracatın yüzde 23,1 artışla 7 milyar 454 milyon dolar olarak kayda geçtiğini belirtti.

Sonuç ve Gelecek Beklentileri

Türkiye’nin Haziran ayı dış ticaret verileri, ihracattaki artışa rağmen ithalattaki yükselişin dış ticaret açığını artırdığını gösteriyor. Jeopolitik riskler ve emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar, dış ticaret dengesini olumsuz etkiliyor. İhracatın tabana yayılması, rekabet gücünün artırılması ve ithalat bağımlılığının azaltılması, Türkiye’nin dış ticaret hedeflerine ulaşması için kritik önem taşıyor.