Esnaf Kredilerinde Belgelendirme Zorunluluğu: Uygulama Ertelenecek mi?

Esnaf ve sanatkarların finansmanına yönelik sağlanan düşük faizli kredi desteklerinde yeni bir dönem başlıyor. Suistimallerin önüne geçmek amacıyla hayata geçirilecek olan harcama belgelendirme zorunluluğu, esnaf camiasında tartışmalara yol açtı. 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek olan uygulama, kredilerin kullanım amacını denetlemeyi ve usulsüzlükleri engellemeyi hedefliyor. Ancak, uygulama esnaf temsilcileri tarafından eleştirilerek ertelenmesi talep ediliyor.

Esnaf Kredilerinde Yeni Dönem: Belgelendirme Zorunluluğu Nedir?

Yeni düzenlemeye göre, Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi kullanan esnaf, kredi harcamalarını belirli oranlarda belgelendirmek zorunda kalacak. 1 Ocak 2026’dan itibaren kredinin en az yüzde 33’ünün, 2027’de ise en az yüzde 67’sinin harcandığına dair fatura veya benzeri belgeler sunulması gerekecek. Bu uygulama ile kredilerin altın, araba veya ev alımı gibi farklı amaçlarla kullanılmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Hükümetin bu düzenlemeyi hayata geçirmesindeki temel amaç, esnaf kredilerinin amacına uygun kullanılmasını sağlamak ve kamu kaynaklarının verimli bir şekilde değerlendirilmesini temin etmek. Ancak, esnaf temsilcileri bu uygulamanın esnafın işini zorlaştıracağı ve bürokratik engelleri artıracağı endişesini taşıyor.

Esnaf Temsilcilerinden Erteleme Talebi

Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Merkez Birliği (TESKOMB) Başkanı Abdulkadir Akgül, uygulamanın ertelenmesi için girişimlerde bulundu. Akgül, uygulamanın iyi niyetli esnafı mağdur etmeye başladığını savunarak, Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’nda konuyu gündeme getirdi. Akgül, “Biz bir yıldır, bu konuyu bütün Türkiye’deki esnafa denemeye kalktık, uğraştık, didindik ancak başarı sağlayamadık. Şimdi bu faturayı getirirsek yeni bir sistem geliyor. Esnaf bu faturayı bulamıyor, bulamaz ancak parayla satın alacak. Yeni bir düzen ortaya çıkacak: fatura satın alması. Biz bu fatura düzenine geçersek bu demektir ki esnafın bir tane umut kapısı olan kredi de verilmeyecek, kesinlikle bunu kimse alamayacak” ifadelerini kullandı.

Uygulamanın Muhtemel Etkileri

Esnaf temsilcileri, belgelendirme zorunluluğunun esnafın kredi kullanımını zorlaştıracağı ve hatta imkansız hale getirebileceği endişesini taşıyor. Özellikle küçük ölçekli esnafın fatura temin etme konusunda zorluklar yaşayabileceği ve bu durumun kredi kullanımını olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor. Ayrıca, fatura temini konusunda yeni bir “fatura satın alma” düzeninin ortaya çıkabileceği ve bu durumun suistimalleri daha da artırabileceği endişesi de dile getiriliyor.

Akgül, esnafın kullandığı faiz destekli kredi ile BAĞ-KUR primlerinin ödendiğini ve diğer ihtiyaçların karşılandığını hatırlatarak, kredi kullanımında ‘Borcu yoktur’ zorunluluğu bulunmasının da esnafı zorladığını söyledi. Akgül, “Bu devirde borçsuz esnaf olur mu? Bu konunun da tekrar gözden geçirilmesi gerekiyor. Bu uygulamalar, krediyi veremez hâle getirecek. Primlerinin 9 binden 7 bin güne düşürülmesi için söz verdik ama hâlen 9 bin olarak devam ediyor. Ben esnafın başkanıyım, içlerine giremiyorum artık yani, bu konuda da söz verdik, yapamıyoruz” diye konuştu.

TESK Genel Başkanı Palandöken’den Eleştiriler

TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken de uygulamanın yürürlüğe girmesine kısa bir süre kala yapılan bu düzenlemenin esnafı hazırlıksız yakaladığını belirtti. Palandöken, esnafın basit usule geçiş sürecine hazırlıksız yakalandığını belirtirken enflasyon karşısında esnafın desteklenmesi gerektiğini söyledi. Esnafın ne yapacağını şaşırmış durumda olduğunu belirten Palandöken, “Bir taraftan muhasebe ücretleri, diğer taraftan e-Hacizler ve vergi mevzuatındaki değişiklikler derken esnaf artık iş yapamaz hâle geldi. Hem rakipleriyle mücadele edecek hem ekonomiye katkı koyacak hem de istihdam ve işsizlik alanında önemli sıkıntılar yaşanacak” dedi.

Palandöken açıklamasında, uygulamanın yürürlüğe girmesine sadece bir ay kaldığını hatırlatarak, “Mevcut ekonomik şartlar esnafı ciddi şekilde zorluyor. Enflasyonu düşürmenin yolu bu değil. Sayın Maliye Bakanımız, en azından belirli bir süre tanıyarak, mesela bir yıl önceden tedbirlerin alınmasına imkân sağlayabilirdi. Esnaf, bu süreçte söz konusu cihazları nasıl kullanacağını öğrenir, akıllı telefonu olup olmadığını kontrol eder, hazırlığını yapardı. ‘Ben yaptım oldu’ anlayışıyla yapılan düzenlemeler, özellikle vergi alanında, insanları tedirgin ederek piyasalardaki durgunluğun temel sebeplerinden biri hâline geliyor” ifadelerine yer verdi.

Gelecek Beklentileri ve Öneriler

Esnaf temsilcileri, hükümetten uygulamanın ertelenmesini veya esnafın işini kolaylaştıracak düzenlemeler yapılmasını bekliyor. Özellikle küçük ölçekli esnafın fatura temin etme konusunda yaşadığı zorlukların giderilmesi ve uygulamanın esnafı mağdur etmeyecek şekilde hayata geçirilmesi talep ediliyor. Aksi takdirde, 250 ile 300 bin arasında iş yerinin kapanmak zorunda kalabileceği uyarısı yapılıyor.

Esnafın desteklenmesinin ekonomiye büyük katkı sağlayacağını belirten Palandöken, enflasyon karşısında esnafın rahat bir nefes almasını sağlayacak tedbirler alınması gerektiğini vurguluyor. Hükümetin esnaf temsilcileriyle daha yakın bir diyalog içinde olması ve esnafın sorunlarına çözüm odaklı yaklaşımlar geliştirmesi bekleniyor.

Sonuç olarak, esnaf kredilerindeki belgelendirme zorunluluğu uygulaması, esnaf camiasında büyük bir tartışma yaratmış durumda. Uygulamanın amacına ulaşabilmesi ve esnafı mağdur etmemesi için hükümetin esnaf temsilcilerinin taleplerini dikkate alarak gerekli düzenlemeleri yapması büyük önem taşıyor.