TOBB: Şirket Kuruluşlarında Yavaşlama, Kapanışlarda Artış Gözlendi (2025 İlk Yarı)
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), 2025 yılının ilk yarısına ilişkin çarpıcı şirket kuruluş ve kapanış verilerini açıkladı. Veriler, Türkiye ekonomisinde bir yavaşlama sinyali verirken, özellikle kurulan şirket sayısındaki düşüş ve kapanan şirket sayısındaki artış dikkat çekiyor.
2025 İlk Yarısında Şirket Kuruluşlarında Azalma
TOBB’un açıkladığı verilere göre, 2025 yılının ilk altı ayında Türkiye’de kurulan şirket sayısı, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 0,9 oranında azaldı. Kooperatif kuruluşlarında ise düşüş daha belirgin; yüzde 24,9’luk bir azalma kaydedildi. Bu durum, yeni girişimlerin ve iş kurma motivasyonunun azaldığına işaret ediyor. Buna karşılık, kurulan gerçek kişi ticari işletme sayısında yüzde 19,1’lik bir artış olması, bireysel girişimciliğin hala canlı olduğunu gösteriyor, ancak bu artış şirketlerdeki düşüşü telafi etmiyor.
Kapanan Şirket Sayısında Endişe Verici Artış
2025’in ilk yarısında kapanan şirket sayısında ise endişe verici bir artış gözlemlendi. 2024’ün aynı dönemine göre kapanan şirket sayısı yüzde 14,6 arttı. Kapanan kooperatif sayısı da yüzde 6,4 oranında yükseldi. Kapanan gerçek kişi ticari işletme sayısında ise yüzde 5,2’lik bir azalış görüldü. Şirketlerin kapanmasındaki bu artış, ekonomik zorlukların ve rekabetin şirketler üzerindeki baskısını artırdığını gösteriyor. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) bu durumdan daha fazla etkilendiği düşünülüyor.
Haziran Ayında Karışık Sinyaller
Haziran ayına bakıldığında ise durum biraz daha karışık bir tablo sergiliyor. Geçen yılın aynı dönemine göre, kurulan şirket sayısı yüzde 11 ve kurulan gerçek kişi ticari işletme sayısı yüzde 43,4 oranında arttı. Ancak, kurulan kooperatif sayısı yüzde 11,8 oranında azaldı. Kapanan şirket sayısı da 2024 Haziran ayına göre yüzde 27,1 arttı. Kapanan kooperatif ve gerçek kişi ticari işletmelerinde de sırasıyla yüzde 12,2 ve yüzde 28,5’lik artışlar yaşandı. Bu veriler, ekonomik toparlanmanın henüz tam olarak gerçekleşmediğini ve şirketlerin kırılgan bir durumda olduğunu gösteriyor.
Aylık Bazda Değişimler
Haziran ayında, Mayıs ayına göre kurulan şirket sayısında yüzde 16,4, kurulan gerçek kişi ticari işletme sayısında yüzde 19,9 ve kurulan kooperatif sayısında yüzde 29,3 oranında azalış yaşandı. Bir önceki aya göre kapanan şirket sayısı yüzde 12,1 oranında azalırken, kapanan kooperatif sayısı yüzde 12,2 ve kapanan gerçek kişi ticari işletme sayısı ise yüzde 20,3 oranında arttı. Bu dalgalanmalar, ekonomik aktivitedeki belirsizliğin devam ettiğini gösteriyor.
İllere Göre Şirket Kuruluşları
2025 Haziran ayında kurulan toplam 7 bin 465 şirket ve kooperatifin yüzde 87’si limited şirket, yüzde 11,2’si anonim şirket ve yüzde 1,8’i ise kooperatif olarak kayıtlara geçti. Şirket ve kooperatiflerin yüzde 37,3’ü İstanbul, yüzde 10,7’si Ankara ve yüzde 6,3’ü İzmir’de kuruldu. Haziran ayında tüm illerde şirket kuruluşu gerçekleşti. İstanbul’un liderliği, ticaretin ve sanayinin bu şehirde yoğunlaştığını gösterirken, Ankara’nın ikinci sırada yer alması, kamu sektörü ve hizmet sektörünün önemini vurguluyor.
Sektörel Dağılım
2025 Haziran ayında şirket ve kooperatiflerin 2 bin 406’sı ticaret, bin 47’si inşaat ve 971’i imalat sektöründe kuruldu. Kurulan gerçek kişi ticari işletmelerinin ise 546’sı inşaat, 271’i toptan ve perakende ticaret motorlu taşıtların ve motosikletlerin onarımı, 79’u imalat faaliyetleri sektöründe kuruldu. Kapanan şirket ve kooperatiflerin ise 980’i toptan ve perakende ticaret, motorlu taşıtların ve motosikletlerin onarımı, 309’u imalat, 234’ü inşaat sektöründeydi. Bu veriler, ticaret ve inşaat sektörlerinin hem kuruluş hem de kapanışlarda öne çıktığını gösteriyor.
Yabancı Ortaklı Şirketler
Haziran 2025’te kurulan 479 yabancı ortak sermayeli şirketin 300’ü Türkiye, 13’er adet olmak üzere İran ve Pakistan, 12’şer adet olmak üzere Çin ve Almanya ortaklı olarak kuruldu. Bu şirketlerin 66’sı anonim, 413’ü limited şirket olarak kayıtlara geçti. Kurulan yabancı ortak sermayeli şirketlerin 386’sı uzmanlaşmamış toptan ticaret, 139’u ikamet amaçlı olan ve ikamet amaçlı olmayan binaların inşaatı, 130’u bilgisayar programlama faaliyetleri sektöründe kuruldu. Yabancı sermayeli şirketlerin toplam sermayelerinin yüzde 76,1’ini yabancı sermayeli ortak payını oluşturdu. Yabancı yatırımcıların Türkiye’ye olan ilgisinin sürdüğü, ancak bu yatırımların belirli sektörlerde yoğunlaştığı görülüyor.
Sonuç ve Değerlendirme
TOBB’un açıkladığı bu veriler, Türkiye ekonomisinin 2025 yılının ilk yarısında bir dönüşüm sürecinde olduğunu gösteriyor. Şirket kuruluşlarındaki azalma ve kapanışlardaki artış, ekonomik zorlukların devam ettiğine işaret ederken, bireysel girişimcilikteki canlılık ve yabancı yatırımcıların ilgisi, umut verici gelişmeler olarak değerlendirilebilir. Ancak, ekonomik toparlanmanın sürdürülebilir olması için yapısal reformların yapılması, KOBİ’lerin desteklenmesi ve yatırım ortamının iyileştirilmesi büyük önem taşıyor. Bu veriler, politika yapıcılar ve iş dünyası için önemli bir yol haritası sunuyor.
