TÜİK Verileri Tartışma Yarattı: Büyüme Rakamları Şikayetlerle Ne Kadar Örtüşüyor?

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı son büyüme verileri, ekonominin genel durumu hakkındaki tartışmaları alevlendirdi. Ünlü iktisatçı Mahfi Eğilmez, “Büyüme Buysa Niçin Şikâyet Ediyorlar?” başlıklı yazısında bu çelişkilere dikkat çekerek büyüme rakamlarının detaylı bir analizini sundu. Eğilmez, ekonomik aktörlerin yaşadığı zorluklar ile TÜİK verileri arasındaki uyumsuzluğa odaklanarak, özellikle ihracatçılar, sanayiciler ve inşaat sektöründeki şikayetlerin verilerle ne kadar örtüştüğünü sorguladı.

Büyüme Verilerinin Detayları

TÜİK’in verilerine göre Türkiye ekonomisi, yılın üçüncü çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,7 büyüdü. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırıldığında ise büyüme oranı bir önceki çeyreğe göre yüzde 1,1, geçen yılın üçüncü çeyreğine göre yüzde 3,4 olarak gerçekleşti. Eğilmez, yıllıklandırılmış bazda yüzde 3,7‘lik bu artışın, Türkiye’nin potansiyel büyüme oranı olan yüzde 4,9‘un altında olmasına rağmen, küresel büyüme hızlarının genel olarak düştüğü bir ortamda “iyi bir oran” olarak değerlendirilebileceğini belirtiyor.

Sektörel Büyüme ve Çelişkiler

Büyümenin sektörel dağılımına bakıldığında ise bazı kafa karıştırıcı unsurlar ortaya çıkıyor. Tarım sektörü hariç tüm sektörlerin büyüdüğü görülüyor. Özellikle tarım sektöründeki yüzde 12,7‘lik ciddi daralma dikkat çekiyor. Eğilmez, tarım sektöründeki bu olumsuz gidişin maliyetinin giderek arttığına ve gelecekte daha da artacağına dikkat çekerek, bu alanda kapsamlı bir programın yürürlüğe konmasının ve uluslararası kuruluşların önerilerine rağmen tarım kesimine geniş bir destekleme uygulamasının başlatılmasının gerekliliğini vurguluyor. Gerekçeleri ise tarım üretiminin kaybedilmesi ve tarımla uğraşanların kentlere göç ederek daha düşük nitelikli işlere yönelmesi.

Finans ve sigorta faaliyetleri ile bilgi ve iletişim faaliyetlerindeki büyüme, bu sektörlerdeki talep ve kârlılıkla uyumlu bulunuyor. Ancak, inşaat ve sanayi sektörlerindeki büyüme oranları, piyasadaki genel algıyla çelişiyor. İnşaat sektöründeki firmaların satışların durduğundan şikayet etmesine rağmen, TÜİK’in konut satışları endeksi bu şikayetlerin pek de doğru olmadığını gösteriyor. Eğilmez, inşaat sektörünün büyümeye lokomotif olmaya devam ettiğini belirtiyor.

Benzer şekilde, sanayi sektöründe de işlerin kötüye gittiği, maliyetlerin arttığı ve yeterince kazanılamadığı yönünde yaygın şikayetler var. Özellikle tekstil sektöründe bu şikayetler daha yoğun. Ancak, İmalat Sanayii Kapasite Kullanım Oranı (KKO) ve TÜİK’in Sanayi Üretim Endeksi (SÜE) verileri bu şikayetlerle tam olarak örtüşmüyor. Eğilmez, KKO’daki aşağı yönlü eğilimi ve SÜE’deki dalgalanmaları gösteren bir grafik sunarak, verilerle piyasa algısı arasındaki çelişkiye dikkat çekiyor. Eğer TÜİK’in hesaplamaları doğruysa, inşaatçı ve sanayicilerin şikayetleri haksız; eğer onların şikayetleri haklıysa, TÜİK’in hesaplamalarında bir sorun olduğu sonucuna varılıyor.

Harcamalar Yönünden Durum ve Enflasyon Beklentileri

GSYH’nin harcamalar yönünden durumuna bakıldığında, hane halkı nihai tüketiminin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,8 arttığı görülüyor. Eğilmez, normal koşullarda bu artışın olağan karşılanabileceğini, ancak dezenflasyon programı uygulanıyorsa bu durumun hane halklarının dezenflasyona inanmadığını ve tüketime devam ettiğini gösterdiğini belirtiyor. Özellikle reel faizlerin enflasyonun oldukça üzerinde olduğu bir ortamda tüketimin bu şekilde artması, beklentilerin kırılamadığının açık bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

İhracatın geçen yılın üçüncü çeyreğine göre yüzde 0,7 azalırken ithalatın yüzde 4,3 arttığı görülüyor. Bu durum, kur baskılamasının ihracatı zorlamaya başladığını ve ithalatı teşvik ettiğini gösteriyor. Eğilmez, kuru baskılayarak enflasyonla mücadele yönteminin uzun sürmemesi gerektiğini, aksi takdirde yan etkilerin ortaya çıkmaya başlayacağını vurguluyor. Türkiye’nin yaklaşık iki buçuk yıldır bu yöntemi uyguladığını ve sürenin uzamasıyla yan etkilerin arttığını belirtiyor. Ayrıca, hane halkının enflasyonun düşeceğine olan inancının zayıf olması nedeniyle, enflasyonun düşürülmesine katkılarının da sınırlı kaldığına işaret ediyor.

Sonuç: Veriler ve Algı Arasındaki Uyumsuzluk

Eğilmez’in analizine göre, çevrede duyulan şikayetlerden yalnızca ihracatçıların yakınmaları TÜİK verileriyle tutarlı görünüyor. Diğer şikayetler ise kafa karıştırıcı sonuçlar olarak değerlendiriliyor. İşgücü ödemeleri geçen yılın üçüncü çeyreğine göre yüzde 41,1 artmış olmasına rağmen, GSYH içindeki payı değişmeden yüzde 35 olarak kalmış bulunuyor.

Sonuç olarak, TÜİK’in büyüme verileri ile ekonomik aktörlerin yaşadığı gerçeklik arasındaki uyumsuzluk, ekonomi politikalarının etkinliği ve güvenilirliği konusunda soru işaretleri yaratıyor. Verilerin doğru yorumlanması ve piyasa beklentileriyle uyumlu politikaların uygulanması, sürdürülebilir büyüme için kritik önem taşıyor.