Türkiye’de fon piyasasında temizlik ve likidite desteği: SPK ve TCMB’nin kapsamlı önlemleri

Türkiye piyasaları, doğal afet, savaş veya iç siyasi gelişmeler dışında yaşadığı en kötü günün ardından kamu otoritelerinin hızla devreye girmesiyle yeni bir döneme adım attı. Hazine ve Maliye Bakanlığı, Finansal İstikrar Komitesi’ni toplayarak likidite sıkıntısını gidermek amacıyla kapsamlı tedbirlerin alınacağını duyurdu. Bu çerçevede, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) teminatları gevşetti, limitleri artırdı; Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ise 7 şirketin toplam 130 fonunu tasfiye kararı aldı. Türkiye Varlık Fonu ise Borsa İstanbul’da en büyük alıcı konumuna yükseldi.

Piyasa ve Likidite Gelişmeleri

Borsa İstanbul’da bankacılık endeksi gün içinde %6’nın üzerinde, BİST100 endeksi ise %2’nin üzerinde yükseliş kaydetti. Bu yükseliş, alınan önlemlerin piyasada olumlu bir etki yarattığını gösteriyor. SPK’nın 28 Ağustos’taki yatırım fonları rehberindeki değişiklikler ve küresel endeks sağlayıcılarının uyarıları sonrasında bazı fonlarda likidite sorunları ortaya çıktı. Pusula Portföy, Tera Portföy ve Atlas Portföy gibi firmaların fonları temerrüde düştü; bu durum panik satışlarına ve **1.76 trilyon TL**’ye varan teminat tamamlama çağrılarına yol açtı.

TCMB’nin Likidite Destekleri

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıklamasının ardından TCMB, likidite koşullarını göz önünde bulundurarak haftalık repo ihalelerinin fonlama miktarını artırdı. Bankalararası Para Piyasası’nda borç alım limitleri, bankacılık sisteminin bilanço büyüklükleri dikkate alınarak güncellendi ve teminat iskonto oranları azaltıldı. 22 ve 24 Eylül vadeli iki ayrı repo ihalesi açıldı; her bir ihale **150 milyar TL** tutarında olup, talep miktarın üç katına yaklaştı. Uzmanlar, TCMB’nin bu adımlarını “likiditeyi bolluklaştırarak bankaları fonlara daha uygun finansman sağlamaya yönlendirdi” şeklinde yorumladı.

SPK’nın Radikal Tedbirleri

SPK, 7 portföy yönetim şirketinin tüm fonlarını TEFAS üzerinden alım satıma kapatarak 130 yatırım fonu için tasfiye kararı aldı. Bu şirketler arasında Tera Portföy, Pusula Portföy, Hedef Portföy, Atlas Portföy, A1 Portföy, Pardus Portföy ve Bulls Portföy bulunuyor. Tasfiye edilen fonların toplam portföy büyüklüğü 1 trilyon TL’yi aşıyor ve **934 bin** yatırımcı bu fonları kullanıyordu. En büyük fonlar, TLY Tera Portföy Birinci Serbest Fonu (**243.6 milyar TL**) ve TP2 Tera Portföy Para Piyasası Fonu (**224.4 milyar TL**) olarak öne çıkıyor. Ayrıca, SPK kredi sermaye piyasası işlemlerinde özkaynak koruma oranını **%35**’ten **%20**’ye düşürme kararı aldı.

Uzman Görüşleri ve Ekonomik Etkiler

Gedik Yatırım Kıdemli Araştırma Analisti Burak Pırlanta, TCMB’nin önlemlerini “fonlardaki geri ödeme sorunlarının banka likiditesini hızla azaltma riski karşısında bankacılık sistemini korumaya yönelik” olarak değerlendirdi. Fonların varlıklarının büyük bir kısmının banka mevduatları, repo ve kısa vadeli borçlanma araçlarında bulunduğunu belirten Pırlanta, artırılan repo fonlaması ve borçlanma limitlerinin bankaların nakit likiditesini güçlendireceğini, düşük teminat iskonto oranlarının ise varlık fiyat düşüşlerinin bankaların TCMB fonlamasına erişimini sınırlamasını engelleyeceğini vurguladı.

Diğer Gelişmeler ve Yaptırımlar

Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB), alınan düzenlemelerin piyasaların güvenli işleyişine katkı sağlayacağını ve istikrarın korunmasına yardımcı olacağını ifade etti. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ise halka açık bankaların hisse geri alımlarını yıl sonuna kadar çekirdek sermayeden indirmemesine izin vererek sermaye yeterliliği oranı hesaplamasında esneklik tanıdı.

SPK, Pusula Portföy ve Tera Portföy yöneticilerine “işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı” nedeniyle suç duyurusunda bulundu; bu kişiler hakkında işlem yasağı, lisans iptali ve para cezası gibi yaptırımlar uygulanacak. Aynı zamanda, Tera Holding Genel Müdür Yardımcısı İbrahim Bekçi’nin gözaltına alınması gibi adli operasyonlar da devam ediyor.

Emlak Katılım Bankası, Katılımevim ve Birevim tasarruf finansmanlarının satın alınmasına yönelik görüşmelere başladı; bu hamle, Tera Grubu’nun önceki devir anlaşması sürecine paralel bir gelişme olarak kaydedildi. Son iki iş gününde yatırım fonlarından **149.3 milyar TL** net para çıkışı gerçekleşti; özellikle para piyasası fonları en çok etkilenen segment oldu.