Torba Yasa ile Vergi ve Harç Artışları Bütçeye 200 Milyar TL Katkı Sağlayacak
Hükümetin hazırladığı torba yasa teklifiyle vergi ve harçlarda yapılacak artışlar ile istisnaların daraltılması sonucu bütçeye sağlanacak kaynak miktarının 200 milyar TL‘yi bulması bekleniyor. Bu düzenlemelerle bütçe gelirlerinin artırılması hedeflenirken, bazı sektörlerdeki teşviklerin azaltılması da gündemde.
Torba Yasa’nın Bütçe Etkileri
Torba yasa ile yapılacak düzenlemelerin bütçe gelirlerine 252 milyar lira artış yönünde katkı sağlaması öngörülüyor. Ancak, bazı düzenlemelerin bütçe gelirlerini 50 milyar lira azaltıcı etkisi de bulunuyor. Net etki olarak bütçeye katkının 200 milyar lirayı aşması beklenirken, bu rakamın Cumhurbaşkanı kararıyla 246 milyar liraya kadar çıkabileceği ifade ediliyor.
İşveren Prim Teşvikinde Azalma
Torba yasanın en dikkat çekici düzenlemelerinden biri işveren prim teşvikinin azaltılması. Etki analizine göre, işveren prim teşvikinin 2 puana düşürülmesiyle kamu giderlerinde 97.6 milyar liralık azalma bekleniyor. Bu düzenleme, uzun vadeli sigorta kolları işveren hissesi prim oranının 1 puan arttırılması, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları işveren hissesinin 4 puanlık indiriminin 2 puana düşürülmesi ve genç girişimci teşvikinin yürürlükten kaldırılması gibi adımları içeriyor. Yasa teklifinin etki analizinde, prim oranındaki 1 puanlık artışın mali etkisinin toplam 110.96 milyar lira olacağı, genç girişimci teşvikinin kaldırılmasının ise 11.7 milyar lira mali etkisi olacağı belirtiliyor.
Kira Geliri İstisnasında Sınırlandırma ve Etkileri
Torba yasa teklifiyle mesken kira gelirlerine yönelik istisna sınırlandırılıyor. 2024 yılında 1 milyon 985 bin 950 mükellefin bu istisnadan yararlandığı belirtiliyor. Düzenlemenin ardından bu sayının 500 binin altına düşmesi bekleniyor. 2026 yılında elde edilen gelirlere uygulanması öngörülen bu düzenlemenin 2027 yılı için yaklaşık 22 milyar lira gelir etkisi bekleniyor. Ayrıca, kiraya verilen konutlar için alınan krediler nedeniyle ödenen kredi faizlerinin gider yazılması imkanı da kaldırılıyor. Bu düzenlemeden 1.6 milyar lira gelir elde edileceği tahmin ediliyor.
Harç Düzenlemeleri ve Yeni Gelir Kaynakları
Torba yasa ile çeşitli meslek gruplarına harç düzenlemesi getiriliyor. Yapılması öngörülen düzenlemeyle, mevcut durumda harca tabi olmayan yaklaşık 10 bin 900 özel sağlık kuruluşundan yıllık 20 ila 50 bin lira arası, yaklaşık 17 bin 46 adet ağız ve diş sağlığı hizmeti sunulan özel sağlık kuruluşuna ait belgelerden 20 ila 40 bin lira, 9 bin 344 adet veteriner hekim muayenehane ve poliklinikleri ile hayvan hastanelerine verilen ruhsatlardan 10 bin ila 40 bin lira arası, 13 bin 536 adet kuyum işletmesinden yıllık 30 bin lira, 78 bin 760 adet ikinci el motorlu kara taşıtı alım satımı yapan işletme ile 86 bin 488 adet taşınmaz ticareti yapanların yetki belgelerinden yıllık 20 bin lira harç alınması planlanıyor. Ayrıca, 159 adet ticari havayolu ve genel havacılık işletme ruhsatlarından ve kıymetli madenler kuruluş ve faaliyet izin belgelerinden yıllık harç alınması sağlanıyor. Bu düzenlemelerle toplamda 4.5 milyar liralık gelir elde edileceği tahmin ediliyor.
BES ve Araç Satış Harçlarının Etkisi
Yasa teklifiyle araç satışlarına binde 2 harç geliyor. 2024 yılında 9.2 milyon ikinci el araç, 1.3 milyon sıfır araç satışı yapıldığı göz önüne alındığında, 2026 yılı için yaklaşık 13.1 milyar liralık gelir bekleniyor. Bireysel Emeklilik Sigortası (BES) için yüzde 30 olan devlet katkısının sıfıra indirilmesi ya da yüzde 50’ye çıkarılmasına yönelik Cumhurbaşkanına yetki veriliyor. Yaklaşık 10 milyon BES katılımcısı ve 7.5 milyon OKS kapsamında çalışan bulunduğu belirtiliyor. Emeklilik Gözetim Merkezi tarafından devlet katkısı için 2026 yılı ödenek ihtiyacı orta senaryoda tahmini 132 milyar lira olarak hesaplanıyor. Bu durumda, Cumhurbaşkanı Kararı ile katkı payı oranında yapılacak her yüzde birlik değişikliğin 2026 rakamlarıyla yaklaşık 4.5 milyar lira, her yüzde onluk değişimin ise yaklaşık 45 milyar lira ödenek ihtiyacını azaltacağı/artıracağı tahmin ediliyor.
Sonuç ve Beklentiler
Torba yasa ile hedeflenen 200 milyar TL’lik ek gelir, kamu finansmanının güçlendirilmesi açısından önem taşıyor. Vergi ve harçlardaki artışlar, istisnaların daraltılması ve yeni harç düzenlemeleri, bütçe gelirlerini artırmaya yönelik atılan adımlar olarak değerlendiriliyor. Ancak, işveren prim teşviklerinin azaltılması ve kira gelirlerine yönelik istisna sınırlandırması gibi düzenlemelerin ekonomik etkileri yakından takip edilecek. Özellikle, konut piyasası ve işletmeler üzerindeki potansiyel etkileri değerlendirilerek, gerektiğinde ek tedbirler alınması önem taşıyor.
