Yeni Liman Devleti Denetimi Yönetmeliği Yürürlükte: Seyir Güvenliği Artırılıyor

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından hazırlanan ve denizcilik sektöründe önemli değişiklikler getiren “Liman Devleti Denetimi Uygulama Yönetmeliği” Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu yeni yönetmelik, Türkiye’nin deniz yetki alanlarındaki deniz taşımacılığının güvenliğini artırmayı ve uluslararası standartlara uyumu sağlamayı hedefliyor.

Yönetmeliğin Amacı ve Kapsamı

Yönetmeliğin temel amacı, denizlerdeki gemilerin seyir, can, mal ve çevre emniyeti açısından uygunluğunu denetlemek. Bu denetimler, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası mevzuat çerçevesinde gerçekleştirilecek. Ayrıca, gemide görevli gemi adamlarının yaşam ve çalışma koşullarının da uygunluğu denetlenecek ve uygunsuzluk tespit edilmesi halinde gerekli yaptırımlar uygulanacak. Yönetmelik, aynı zamanda liman devleti denetim görevlilerinin yetkilendirilmesi ve görevlendirilmesine yönelik usul ve esasları da belirliyor.

Denetim Görevlilerinin Nitelikleri

Yeni yönetmelikle birlikte liman devleti denetim görevlilerinin sahip olması gereken nitelikler de detaylı bir şekilde belirlendi. Buna göre, denetim görevlilerinde şu şartlar aranacak:

• Denizcilikle ilgili lisans düzeyinde eğitim veren fakülte veya yüksekokullar ya da denkliği Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından kabul edilen yükseköğretim kurumlarından mezun olmak.
• İngilizce dil yeterliliğine sahip olmak.
• Uluslararası sözleşmelerin hükümleri ve liman devleti kontrolüyle ilgili yeterli bilgiye sahip olmak.
• Uzakyol birinci zabiti veya üstü, ikinci mühendis, makinist veya üstü yeterliliğine sahip olmak.
• Deniz ve bayrak devleti sörveyörlüğünde bir yıllık hizmeti tamamlamış olmak.

Denetim görevlileri, hazırlayacakları denetim raporlarını İngilizce olarak düzenleyip imzalayacaklar. Gerçekleştirilen denetimlerin mutabakat muhtıraları kapsamında kurulan elektronik sisteme girişleri, liman başkanı tarafından denetlenecek.

Görevlilerin Bağımsızlığı ve Etik İlkeler

Yönetmelik, denetim görevlilerinin bağımsızlığını ve etik ilkelerini de güvence altına almayı amaçlıyor. Bu kapsamda, görevlilerin denetim limanı veya denetlenen gemiler ile ticari ilişki içinde bulunması yasak. Ayrıca, gemi acentesi ile yasal belgeler ve klas sertifikası düzenleyen, gemilere bu belgelerin verilmesi için gerekli incelemeleri yapan kuruluşlarca istihdam edilemeyecek ve bunlar adına iş yapamayacaklar.

Yetki Devamı ve Eğitim Şartı

Denetim görevlilerinin yetkilerini sürdürebilmeleri için de belirli şartlar getirildi. Merkez teşkilatında veya liman başkanlıklarında çalışan denetim görevlilerinin, bir takvim yılında en az 10 liman devleti denetimi gerçekleştirmeleri veya denetime eşlik etmeleri gerekiyor. Ayrıca, Bakanlığın düzenleyici işlemleri ile belirlenen yenileme eğitimlerini de tamamlamış olmaları şart.

Giriş Yasağı Uygulamaları

Yönetmelikle birlikte, gemilere uygulanacak giriş yasağı şartları da netleştirildi. Buna göre:

• Geminin Türkiye veya taraf olunan mutabakat muhtıralarına üye ülke limanlarında tutulma kararına rağmen izinsiz olarak limandan ayrılması veya tamir görmek üzere uğrak yapacağını beyan ettiği tersaneye gitmemesi halinde gemiye Türk limanlarına 6 ay süreyle giriş yasağı uygulanacak.
• Türkiye’de gerçekleştirilen liman devleti denetimleri sonucunda son 36 ay içerisinde üç veya daha fazla tutulması olan geminin Türk limanlarına girişine izin verilmeyecek.
• Giriş yasağı uygulanan gemiye ilk defa 12 ay, giriş yasağının bitiminden sonra 12 ay içinde Türk limanlarında tekrar tutulması halinde ise 24 ay Türk limanlarına giriş yasağı uygulanacak.
• İkinci defa giriş yasağı uygulanan geminin Türk limanlarında tutulması halinde kalıcı yasak devreye girecek.

İtiraz Hakkı ve Yargı Yolu

Geminin sahibi, işleteni veya bayrak devleti, liman devleti denetim görevlisince verilen tutulma kararına itiraz etme hakkına sahip olacak. İtiraz başvurusu, geminin tutulma tarihinden itibaren en geç bir ay içerisinde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğüne yapılacak.

Geminin gereksiz yere tutulması veya geciktirilmesi durumunda ise gemi sahibi ya da işleteni yargı yoluna başvurabilecek.

Önceki Yönetmeliğin Yürürlükten Kaldırılması

Yeni yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle birlikte, 26 Mart 2006 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan “Liman Devleti Denetimi Yönetmeliği” yürürlükten kaldırıldı.

Sonuç ve Değerlendirme

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın yayımladığı bu yeni yönetmelik, Türkiye’nin denizcilik sektöründeki denetim mekanizmalarını güçlendirerek, seyir güvenliğini artırmayı ve uluslararası standartlara uyumu sağlamayı amaçlıyor. Denetim görevlilerinin niteliklerinin yükseltilmesi, bağımsızlıklarının güvence altına alınması ve giriş yasağı uygulamalarının netleştirilmesi, deniz taşımacılığının daha güvenli ve sürdürülebilir hale gelmesine katkı sağlayacaktır. Yönetmelik ile getirilen itiraz hakkı ve yargı yolu, gemi sahipleri ve işletmecileri için önemli bir güvence oluştururken, gereksiz gecikmelerin ve mağduriyetlerin önüne geçilmesini hedefliyor.