Yapay Zeka Gümrüklerde: Ticarette Dönüşüm Başlıyor, Haksız Rekabete Savaş!
Ticaret Bakanlığı’nın 2025 yılına ait Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu, uluslararası ticareti daha güvenli ve etkin hale getirmek amacıyla yıl sonuna kadar tamamlanacak çeşitli çalışmaları ve devreye alınacak yeni uygulamaları ortaya koyuyor. Raporda yer alan bilgilere göre, ticaretin kolaylaştırılması, yerli üreticinin korunması ve gümrük işlemlerinde modernizasyon hedefleniyor. Bu kapsamda gümrük vergilerinde düzenlemeler, serbest bölgelerde dijitalleşme, gümrük kapılarında hız artırıcı teknolojik projeler ve yapay zeka uygulamaları öne çıkıyor.
Yerli Üretici Koruması ve Gümrük Vergisi Düzenlemeleri
Raporda yerli üreticileri haksız rekabetten korumak için yürütülen nihai gözden geçirme soruşturmalarının en az 14’ünün yıl sonuna kadar sonuçlandırılması planlanıyor. Bu, yerli sanayinin korunması ve rekabet gücünün artırılması açısından büyük önem taşıyor. Özellikle tarım ürünlerindeki gelişmeler yakından izlenecek ve yerli üretim, dış ticaret gelişimi ve gıda fiyatlarındaki değişimler göz önünde bulundurularak gerekli durumlarda gümrük vergilerinde düzenleme yapılabilecek. Bu sayede yerli çiftçinin ve üreticinin korunması hedefleniyor.
Ayrıca, Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık ile yapılan anlaşmalar kapsamında mısır için aralık ayında tarife kontenjanlarının dağıtımları yapılacak. Bu dağıtımlar, ticaretin düzenli bir şekilde sürdürülmesini ve anlaşmaların uygulanmasını sağlayacak.
Uzak Ülkeler Stratejisi ve İhracatın Desteklenmesi
Ticaret Bakanlığınca 2022’de ihracatçıların hizmetine sunulan Uzak Ülkeler Stratejisi kapsamındaki 18 ülkeye yönelik finanstan standardizasyona, lojistikten tanıtıma kadar birçok alanda 328 faaliyete ilişkin çalışmalar sürdürülecek. Bu strateji, Türkiye’nin ihracat pazarını çeşitlendirmesine ve uzak coğrafyalarda yeni fırsatlar yakalamasına olanak tanıyor. Söz konusu faaliyetler, ihracatçıların rekabet gücünü artırmayı ve ihracat hacmini yükseltmeyi amaçlıyor.
Serbest Bölgelerde Dijitalleşme Hamlesi
Ticarette stratejik öneme sahip serbest bölgelerin dijitalleşmesine yönelik çalışmalara da hız veriliyor. Serbest Bölgeler Bilgisayar Uygulama Programı’nın (SBBUP), Serbest Bölgelerin Mekansal Yönetimi Otomasyonu’na uyum, birbirlerine veri görüntüleme ve aktarma sağlaması amacıyla “SBBUP API” sisteminin geliştirilmesi planlanıyor. Bu dijital dönüşüm, serbest bölgelerdeki işlemlerin daha hızlı, şeffaf ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlayacak.
Gümrük Kapılarında Teknoloji Devrimi
Özellikle gümrük sahalarında hız ve etkinliğin artırılması için teknolojik gelişmeler doğrultusunda da çalışmalar gerçekleştiriliyor. Kara sınır kapılarında sahada bekleyen anlık araç sayısının tespiti ile ortalama araç sayısı ve işlem sürelerinin izlenmesini hedefleyen Gümrük Kapıları Saha Analiz Programı’nın ilk aşaması tamamlandı. Programın, pilot bir bölge müdürlüğünde test edilmesi planlanıyor. Bu program sayesinde gümrüklerdeki yoğunluğun azaltılması ve işlemlerin hızlandırılması hedefleniyor.
Kara yolu işlemlerinin yoğun olarak yapıldığı gümrük müdürlükleri başta olmak üzere, gümrük sahasındaki işlemlerin etkinliğinin artırılması ve takibinin sağlanması amacıyla gümrük sahasına giriş ve çıkış yapan taşıtların takibine yönelik İç Gümrük Saha Takip Programı’nın oluşturulması çalışmaları sürdürülüyor. Bu program, gümrük sahasındaki araç trafiğini düzenlemeye ve güvenliği artırmaya yardımcı olacak.
Yapay Zeka ile Gümrük İşlemlerinde Yeni Dönem
Yapay zeka teknolojisinin gümrük işlemlerinde kullanılması, böylelikle ticarette işlemlerin kolaylaştırılması hedefiyle Tarife Tespitinde Yapay Zeka Teknolojisinin Kullanımı Projesi başlatıldı. Projenin geliştirilmesi için analiz çalışmaları devam edecek. Bu proje, gümrük tarifelerinin belirlenmesinde yapay zeka algoritmalarını kullanarak daha hızlı ve doğru sonuçlar elde etmeyi amaçlıyor. Yapay zeka sayesinde gümrük işlemlerindeki hataların azaltılması ve verimliliğin artırılması bekleniyor.
Beklentiler ve Gelecek Projeksiyonları
Yeni teknolojiler ve yapay zeka kullanımıyla birlikte gümrük işlemlerinin daha da kolaylaştırılması, ticaretin hızlanması bekleniyor. Ticaret Bakanlığı’nın bu çalışmaları, Türkiye’nin dış ticaretini daha rekabetçi ve verimli hale getirmeyi hedefliyor. Dijitalleşme, teknoloji ve yapay zeka kullanımıyla gümrüklerdeki süreçlerin optimize edilmesi, hem yerli üreticilere hem de ihracatçılara önemli avantajlar sağlayacak.
Sonuç olarak, Ticaret Bakanlığı’nın 2025 yılı hedefleri doğrultusunda gerçekleştirilen bu çalışmalar, Türkiye’nin uluslararası ticarette daha güçlü bir konuma gelmesine katkıda bulunacak. Gümrüklerdeki modernizasyon ve dijitalleşme hamleleri, ticaretin kolaylaştırılması, maliyetlerin düşürülmesi ve rekabet gücünün artırılması açısından kritik öneme sahip.
