Irak Sorunları Çözülürse İhracat Kayıpları Telafi Edilir: Kadooğlu’ndan Açıklama

Güneydoğu Anadolu Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Celal Kadooğlu, bölgenin ihracat performansını değerlendirerek, Türkiye’nin Irak’a ihracatında yaşanan kayıpların giderilmesi için yoğun temaslar kurduklarını belirtti.

Güneydoğu Anadolu İhracatında Hububat Sektörünün Liderliği

Güneydoğu Anadolu, toplam ihracat içindeki yüzde 30’u aşan payı ile ihracat liderliğini hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri sektörüyle sürdürüyor. Ocak-Temmuz döneminde bu sektörün ihracatı yüzde 6,6 artışla 2 milyar doları aştı. Tonaj olarak ise yüzde 0,3 artışla 2,5 milyon ton aşıldı. Bu dönemde yaklaşık 250 bin ton ayçiçek yağı ihracatı ile 365,3 milyon dolar gelir elde edildi. Güneydoğu’nun Türkiye’nin toplam ayçiçek yağı ihracatındaki payı ise yüzde 57,6 olarak gerçekleşti.

Afrika’ya ihracat artışı yüzde 28,6’ya ulaşarak ivmesini korurken, Irak pazarında yaşanan yüzde 9,5’lik gerileme 60 milyon doların üzerinde gelir kaybına yol açtı. Irak’a hububat ihracatında en fazla düşüş pastacılık ürünleri ile değirmencilik ürün gruplarında gözlemlenirken, Suriye pazarında yakalanan 55,3 milyon dolarlık ihracat artışı bu kayıpları kısmen dengeledi.

Irak İhracatındaki Gerilemenin Nedenleri

Irak’a gerçekleşen ihracattaki gerilemeyi değerlendiren Kadooğlu, bu durumun özellikle Irak’ın uygulamaya koyduğu yeni gümrük ve sevkiyat düzenlemeleri, kuzey-güney geçişlerinde yaşanan siyasi gerilimler, bazı ürün gruplarında artan gümrük vergileri, lojistik süreçlerdeki aksamalar ve başta Rusya olmak üzere rakip ülkelerin agresif pazar stratejilerinin birleşen etkilerinden kaynaklandığını ifade etti. Kadooğlu, taşıma maliyetlerini ve transferlerde operasyonel yükü artıran uygulamaların mevcut olduğunu vurguladı.

Kadooğlu, ihracatçı firmaların karşılaştığı sorunların çözümü için hem Irak merkezi hükümeti hem de bölgesel yönetim nezdinde yoğun temaslar yürüttüklerini belirtti. Gümrük prosedürlerinin basitleştirilmesi, ticareti yavaşlatan bürokratik engellerin kaldırılması ve karşılıklı ticaretin kolaylaştırılması yönündeki taleplerini yinelediklerini söyledi.

Ayrıca, alternatif lojistik kanallarının oluşturulması, Irak pazarında Türk ürünlerinin rekabet gücünü artıracak ticaret anlaşmalarının geliştirilmesi ve sektörel tanıtım faaliyetlerinin güçlendirilmesi için çalışmalar yapıldığını da sözlerine ekledi. Kadooğlu, bölge ihracatçılarının Irak pazarındaki güçlü konumlarını koruyabilmeleri için hem kısa vadeli çözüm adımlarını hem de uzun vadeli stratejik işbirliklerini kararlılıkla hayata geçirmeye devam ettiklerini vurguladı.

Suriye İhracatında Beklentiler Yüksek

Türkiye ve Suriye arasında yeni nesil kapsamlı ekonomik ortaklık anlaşması tesis edilmesi kapsamında imzalanan mutabakatlardan birinin tarafı olduklarının altını çizen Kadooğlu, Türkiye-Suriye Ekonomi ve Ticaret Ortak Komitesi’nin çalışmaları kapsamında, Güneydoğu Anadolu Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği olarak Şam Ticaret Odası ve Halep Ticaret Odası ile birer mutabakat zaptı imzaladıklarını belirtti.

TİM Suriye Masası olarak ayrıca Suriye Ekonomi ve Sanayi Bakanlığı heyetiyle de bir araya gelindiğini ve Türkiye-Suriye ticari ilişkileri, bölgesel yatırım konuları ve kurumlar arası iş birliğine yönelik değerlendirmelerde bulunduklarını ifade etti. İki ülke arasında ticari ilişkileri geliştirme konusunda büyük bir istek ve karşılıklı güvenin mevcut olduğunu söyledi.

Kadooğlu, Suriye ile daha önce imzalanan ancak 2011’den sonra fiilen işlemeyen serbest ticaret anlaşmasının yerine, çok daha kapsamlı bir ekonomik ortaklık anlaşması yapılması yönünde Bakanlığımızın önemli girişimleri olduğunu kaydetti. Bu süreçte Suriye Ekonomi ve Sanayi Bakanı’nın, Türkiye’nin kendileri için ikinci bir vatan olduğunu ve pazarlarımızı entegrasyon içinde büyütme arzusunu ifade etmesinin, güvenlerini tazelediğini dile getirdi.

Türkiye’nin Suriye’ye ihracatının yüzde 49,3 artışla 1,2 milyar doları aştığı yılın ilk 7 ayında Güneydoğu’nun payının 500 milyon dolara yaklaştığını belirten Kadooğlu, Güneydoğu Anadolu’nun Suriye’ye ihracatında 7 aylık dönemde yüzde 41 yükseliş olduğunu ve bu sayede geçen yılın aynı dönemine göre 150 milyon dolara yaklaşan bir gelir artışı olduğunu ifade etti.

Mevcut sipariş ortamına göre yıl sonuna kadar Türkiye’nin Suriye’ye ihracatının 2 milyar doları aşmasını, bölgenin ise 1 milyar dolara yaklaşmasını beklediklerini söyledi. Hububat sektörü toplam ihracatımızda ilk sıradaki yerini korumakla birlikte, iki ülke arasında özellikle kimyevi maddeler ve mamulleri, su ürünleri ve hayvansal mamuller ile elektrik-elektronik gibi farklı sektörlerde ciddi bir hareketlilik gözlemliyoruz. 27 Ağustos – 5 Eylül 2025 tarihlerinde düzenlenecek olan 62. Şam Uluslararası Fuarı kapsamında milli stantla bir katılım organizasyonumuz olacak. Bu etkinliğin karşılıklı yatırım fırsatlarının hayata geçirilmesine yönelik önemli fırsat sunacağını düşünüyoruz.

Sonuç olarak, Güneydoğu Anadolu’nun ihracat performansı, özellikle hububat sektöründeki liderliği ile dikkat çekiyor. Irak pazarındaki kayıpların telafisi ve Suriye ile ticari ilişkilerin geliştirilmesi, bölge ekonomisi için büyük önem taşıyor. İhracatçıların karşılaştığı zorlukların aşılması ve yeni fırsatların değerlendirilmesi, bölgenin büyüme potansiyelini daha da artıracaktır.