Kuraklık Antep Fıstığı Fiyatlarını Vurdu: Yok Yılında Fiyatlar İkiye Katlandı
Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yaşanan kuraklık, Türkiye’nin önemli tarım ürünlerinden biri olan Antep fıstığında “yok yılı” olarak adlandırılan bir duruma yol açtı. Bu durum, fıstık fiyatlarında çarpıcı bir artışa neden oldu. Geçtiğimiz yıl kilogramı ortalama 100-110 TL arasında olan yaş boz Antep fıstığı, bu yıl 220 TL’den alıcı buluyor. Özellikle baklavalık iç fıstığın kilogram fiyatı ise 2000 TL’ye yaklaşarak, sektörde büyük bir hareketliliğe neden oldu.
Rekolte Düşüşü Fiyatları Tetikledi
Sektör temsilcileri, fiyat artışının temel nedeninin bölgedeki yağış eksikliği ve buna bağlı olarak yaşanan rekolte düşüşü olduğunu belirtiyor. Uzmanlar, üretimdeki bu daralmanın piyasada arz sıkıntısına yol açtığını ve bu durumun da fiyatları yukarı yönlü tetiklediğini ifade ediyor.
Nizip Ticaret Borsası Meclis Başkanı Ahmet Polat, baklavalık Antep fıstığı hasadının hız kazandığını belirtirken, günlük gelen ürün miktarının şu an için 10 ile 15 ton arasında olduğunu vurguladı. Polat, “Arazilerden aldığımız bilgilere göre hasat süreci kısa sürecek gibi görünüyor” diyerek, rekoltedeki ciddi düşüşe dikkat çekti.
Geçen Yıla Göre Rekolte %25 Seviyesinde
Geçtiğimiz yıl 500 bin tonun üzerinde rekolte tahminleri yapılırken, TÜİK’in resmi rakamları 383 bin ton olarak açıklanmıştı. Ancak bu yıl, üretim neredeyse geçen yılın beşte biri oranında gerçekleşiyor. Polat, bazı bölgelerde verimin %30 civarında olduğunu, bazı bölgelerde ise ürün olmadığını belirterek, genel ortalama verimin %25 seviyesinde olduğunu gözlemlediklerini ifade etti. Özellikle Barak Ovası’nda bu yıl üretimde ciddi bir düşüş yaşanıyor.
Baklavalık Fıstık Fiyatları Rekor Seviyede
Geçen yıl bu dönemde kilogramı yaklaşık 1000 TL civarında olan baklavalık Antep fıstığının fiyatı, bu yıl 1950-2000 TL seviyelerine yükseldi. Alım fiyatındaki bu %100’lük artış, doğal olarak nihai ürün fiyatlarına da yansıyor. Polat, baklavalık fıstığın fiyatının bir dönem 1700 TL’ye kadar çıktığını, ancak iç tüketimde beklenen talebin gerçekleşmemesi üzerine 1550 TL’ye kadar gerilediğini belirtti. Ancak yeni mahsulün yüksek fiyattan işlem görmesiyle fiyatlar yeniden yükselişe geçti. Son iki haftada yaşanan artışla, 10 gün önce 1550 TL olan eski ürünün fiyatı şu anda 1750 TL’ye, yeni mahsulün fiyatı ise 2000 TL’ye ulaştı.
Yaş boz Antep fıstığındaki yüksek fiyatlar, diğer fıstık ürünlerini de etkiledi. Yaş boz fiyatlarındaki yükseliş, kırmızı kabuklu ve kavrulmuş fıstık fiyatlarını da yukarı çekti. Piyasada son 20-25 gündür ciddi bir fiyat hareketliliği yaşanıyor. Polat, yeni fıstık mahsulünün piyasaya girmesiyle sadece taze ürünün değil, eski ürünün fiyatının da yükseldiğini vurguladı. Geçen yıl rekoltenin yüksek olması nedeniyle fiyatlar gerilemişti, ancak bu yıl tam tersi bir tablo yaşanıyor. Üreticilerin elinde ürün varsa, bu sezon onlar için iyi bir dönem olacak.
Gelecek Beklentiler ve Piyasa Etkileri
Fıstık komisyoncusu Habeş Doğan, bu yıl yaş boz fıstık fiyatının 200 TL’nin altına düşmesinin beklenmediğini aktardı. Doğan, şu anda piyasadan alınan fıstığın kavlak (iç fıstık) maliyetinin 800 TL’yi bulduğunu ve bu yüksek maliyetin düşük gramajdan kaynaklandığını ifade etti. Şu anda fıstığın gramajının 80-90 gram seviyelerinde olduğunu ve büyük bölümünün sudan oluştuğunu belirten Doğan, yaklaşık bir hafta sonra iç gramaj 140-150 grama çıktığında maliyetlerin düşeceğini ve kavlak fiyatının 650 TL’ye kadar gerileyebileceğini söyledi.
Doğan, kırmızı kabuklu fıstıkta ise geçen yıl arzının fazla olması nedeniyle fiyatların sabit kaldığını, ancak bu yıl hem rekolte düşüklüğü hem de kırmızı fıstığa olan talebin artmasıyla fiyatların yükselmesini öngördüklerini belirtti. Şu anda kırmızı kabuklu Antep fıstığının kilogramı ortalama 400 TL’den alıcı buluyor.
Bu yıl rekoltenin geçen yılın beşte biri kadar olacağı belirtilirken, ağaçlarda gelecek yılın mahsulü olan karagözün de gözükmemesi, gelecek sezon için düşük rekolte beklentisini artırıyor ve bu durum fiyatlara yansıyabilir. Öte yandan, geçen yılın “var yılı” olmasından dolayı çiftçi ve tüccarın elinde kalan ürün miktarı yaklaşık %60 seviyesinde bulunuyor. Bu stok miktarı fiyat artışlarını bir nebze frenleyecektir. Elinde ürün olanlar, ihtiyacı olduğunda satış yapacak. Yatırım aracı haline gelen Antep fıstığında bu yıl fiyatların yüksek olması nedeniyle yatırım için alımlar sınırlı kalacaktır.
