Rus Otomotiv Sektörü Yaptırımlar ve Çin Rekabetiyle Daralıyor
Rus otomotiv sektörü, Batılı ülkelerin uyguladığı yaptırımlar, yüksek faiz oranları ve Çinli üreticilerin artan rekabetiyle zorlu bir dönemden geçiyor. Ukrayna savaşının ardından Batılı otomotiv devlerinin ülkeden çekilmesiyle pazar dinamikleri kökten değişirken, Çinli markalar Rus otomobil pazarında giderek daha fazla hakimiyet kurmaya başladı. Bu durum, yerli üreticiler Avtovaz ve Kamaz’ın üretimlerini azaltmasına ve sektör genelinde belirsizliklerin artmasına neden oluyor.
Yaptırımlar ve Yüksek Faiz Ortamında Otomotiv Sektörü
Rusya, modern tarihin en kapsamlı yaptırımlarıyla karşı karşıya bulunuyor. Bu yaptırımlar, bankacılık sektöründen sanayiye kadar birçok alanda sıkıntılara yol açarken, otomobil ve kamyon üretimi de bu durumdan olumsuz etkileniyor. Rusya Merkez Bankası’nın sıkı para politikası, yüksek faiz oranlarını beraberinde getirerek otomobil satışlarını daha da zorlaştırıyor. Aynı zamanda, Çinli üreticilerin Rus pazarını hızla doldurması, sektörde rekabetin artmasına ve “kusursuz fırtına” olarak adlandırılan bir durumun ortaya çıkmasına neden oluyor.
Savaş öncesinde Toyota, BMW, Skoda ve Audi gibi Batılı markalar Rusya’da popüler otomobiller arasında yer alırken, bu markaların yerini Çinli Chery, Geely ve Voyah gibi markalar aldı. Yüksek faiz oranlarının etkisiyle birlikte bu araçların ithalatında ve satışında önemli bir düşüş yaşandı.
Otomobil Satışları ve İthalattaki Düşüş
Rusya Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Avtostat verilerine göre, ülkede yeni otomobil satışları yılın ilk 7 ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 26 azalarak 742 bine geriledi. Otomobil ithalatı da aynı dönemde yüzde 63 azalarak 149 bin 300’e düştü. Ancak, ithalatın dağılımında önemli bir değişiklik yaşandı. Rusya’nın otomobil ithalatında Çin yüzde 77’lik payla lider konuma yükselirken, Kırgızistan yüzde 8, Belarus ise yüzde 4,7 payla onu takip etti.
Batılı Otomobil Devlerinin Çekilmesi ve Rusya’daki Yeniden Yapılanma
Şubat 2022’ye kadar pazar lideri konumunda olan Batılı otomobil şirketleri, Ukrayna’daki savaşın başlamasıyla birlikte Rusya’dan çekilme kararı aldı. Renault, Rusya pazarından çekilen ilk şirketlerden biri olurken, Avtovaz’daki payını ve Moskova’daki fabrikasını “1 ruble” karşılığında devlete devretti. Bu fabrikada artık Rusya’nın “nostaljik” otomobil markası Moskviç üretiliyor.
Renault’un ardından Nissan da St. Petersburg’taki fabrikası ve Moskova’daki satış ve pazarlama merkezi dahil olmak üzere tüm varlıklarını devlete devretti. St. Petersburg’taki fabrikada şimdi Lada’ya ait otomobil modelleri üretiliyor. Mercedes ve Volkswagen de Rusya’dan ayrılan şirketler arasında yer alıyor ve bu şirketlerin fabrikalarında Çinli şirketlerle ortak üretim yapılmasına yönelik görüşmelerin sürdüğü belirtiliyor. Toyota ise pazardan çekilmek yerine Rusya’daki fabrikasını kapatma kararı aldı.
Paralel ithalat yöntemiyle bazı Batı merkezli markaların otomobilleri hala aracı şirketler aracılığıyla ülkede satılmaya devam ediyor, ancak bu durum pazar dinamiklerini önemli ölçüde değiştirmiyor.
Çinli Markaların Yükselişi ve Pazardaki Hakimiyeti
Rus otomobil pazarında Batılı şirketlerin çekilmesiyle oluşan boşluğu Çinli firmalar hızla dolduruyor. Avtostat verilerine göre, ülkede haziran ayında en çok satılan otomobil markası Lada olurken, ikinci sırada Çinli Haval yer aldı. Chery, Haval’ın ardından üçüncü sıraya yerleşirken, Changan, Geely, Jetour ve GAC gibi Çinli markalar da Rusya’da en çok satılan otomobiller arasında yer alıyor.
Yaptırımların ardından ithalatın artması ve yüksek politika faiziyle talebin düşmesi, Çinli otomobillerde arz fazlasına neden oldu. Gazprombank’ın raporuna göre, otomobil sektörüne yönelik yaptırımların da azalmasıyla bu yılın ilk 6 ayında yaklaşık 360 Çinli otomobil satış merkezi kapanmak zorunda kaldı. Kommersant’ın araştırmasına göre ise, bu yıl Çinli 10 otomobil markasının Rus pazarını terk edebileceği değerlendiriliyor.
Analistler, Rus hükümetinin yerli otomobil üretimini arttırmak için Çin’den otomobil ithalatını vergi yoluyla zorlaştırmaya yönelik girişimlerde bulunmasının da ülkedeki otomobil pazarının geleceğine ilişkin belirsizlikleri arttırdığı görüşünde.
Yerli Üreticilerin Zor Durumu ve Gelecek Projeksiyonları
Rusya’nın en büyük otomobil ve kamyon üreticileri Avtovaz ile Kamaz, kötüleşen piyasa koşulları nedeniyle bazı fabrikalarında çalışma günü sayısını azaltacağını duyurdu. Kamaz, pazar büyümesine ilişkin kötümserliğin hakim olduğunu ve ithal edilen yedek parçaların piyasada doygunluk yarattığını belirtirken, Avtovaz ise Rusya’ya önemli sayıda otomobil ithal edildiğini ve ithal markaların fiyat dampingi politikası izlediğine dikkat çekti.
Rus hükümeti, sektörde yaşanan gelişmelerin ardından Çin yapımı Dongfeng, Foton, Faw ve Sitrak marka kamyonların satışını yasakladı. Öte yandan, Çin üretimi otomobillere yönelik ise yerli arzın yetersiz kalması nedeniyle henüz benzer bir adım atılması planlanmıyor.
Rus otomotiv sektörünün geleceği, yaptırımların süresi, faiz oranları, yerli üreticilerin rekabet gücü ve hükümetin sektöre yönelik politikaları gibi birçok faktöre bağlı olacak. Ancak, mevcut durumda sektörün zorlu bir dönemden geçtiği ve belirsizliklerin hakim olduğu söylenebilir.
