Sanayide Siparişler Geriliyor: İmalat PMI Son 3 Ayın En Düşüğünde
Türkiye sanayi sektörü, yüksek faiz ve düşük kur politikalarının etkisiyle zorlu bir süreçten geçiyor. İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından açıklanan veriler, sektördeki yavaşlamanın sürdüğünü ve yeni siparişlerdeki düşüşün belirginleştiğini gösteriyor. Özellikle gıda sektörü dışındaki sanayi kollarında yaşanan daralma, üretim, istihdam ve yeni siparişler açısından negatif bir tablo ortaya koyuyor.
İmalat PMI’da Düşüş Devam Ediyor
İSO Türkiye İmalat PMI (Satın Alma Yöneticileri Endeksi), Ekim ayında 46,5‘e gerileyerek son 3 ayın en düşük seviyesini gördü. Bu değer, imalat sektöründeki faaliyet koşullarının bozulmaya devam ettiğini gösteriyor. Endeksin 50’nin altında olması, sektörde daralma yaşandığına işaret ediyor.
Üretimdeki yavaşlama eğilimi ise 19 aydır devam ediyor. Anket katılımcılarına göre, üretimdeki azalmanın temel nedenleri talepteki durgunluk ve yeni siparişlerdeki yavaşlama. Hem iç pazarda hem de ihracata yönelik yeni siparişlerde Ekim ayında da yavaşlama gözlemlendi.
Talebin düşük seyretmesi, üreticilerin istihdamı korumasını da zorlaştırıyor. Ayrılan personelin yerine yenilerinin alınmaması, istihdamdaki daralma eğiliminin Ekim ayında 11‘inci aya ulaşmasına neden oldu.
Sektörel Bazda Durum
Sektörel PMI verileri, genel tablonun sektörler arasında farklılıklar gösterdiğini ortaya koyuyor. Sadece gıda sektöründe PMI eşik değer olan 50‘nin hafif üzerinde seyrederken, diğer 9 sektörde negatif bölgede yer aldı. Ekim ayında en düşük PMI verisi 42,7 ile kara ve deniz taşıtları sektöründe ölçülürken, onu 43,7 ile ağaç ve kağıt ürünleri; 44,6 ile de makine ve metal ürünler izledi.
On sektörün tamamında üretim yavaşlarken, en keskin daralma kara ve deniz taşıtları sektöründe yaşandı. En fazla daralma yaşanan diğer sektörler de sırasıyla ağaç ve kağıt ürünleri ile giyim ve deri ürünleri oldu.
Yeni siparişlerde ise 10 sektörden yalnızca birinde görülen genişleme sayesinde kısmen daha pozitif bir görünüm ortaya çıktı. Gıda ürünlerinde yeni siparişler üst üste üçüncü ay arttı, ancak bu artış ılımlı düzeyde gerçekleşti. En sert düşüş ise ağaç ve kağıt ürünlerinde yaşandı. Ana metal sanayi, kara ve deniz taşıtları ile makine ve metal sektöründe de yeni siparişlerde belirgin düşüş gözlemlendi.
İhracat Siparişlerinde Yavaşlama
Yeni ihracat siparişlerinde ise en belirgin yavaşlama tekstil ürünleri ile giyim ve deri ürünlerinde gerçekleşti. Burada da 10 sektörden 9‘u daralma bölgesinde yer alırken, söz konusu eğilimin tek istisnası, yurt dışından alınan yeni sipariş hacminin yatay seyrettiği gıda ürünleri sektörü oldu.
Girdi Maliyetleri ve Enflasyon
Sektörlerin büyük bölümünde satın alma faaliyetleri de yavaşlarken, sadece gıda ürünlerinde yeni siparişlerin artmasıyla birlikte girdi alımlarının yükseldiği görüldü. Girdi talebindeki zayıflık, anket kapsamında izlenen sektörlerin yarısında tedarikçilerin teslimat sürelerinin kısalmasına yol açtı.
Girdi maliyetleri, takip edilen 10 sektörün tamamında keskin bir şekilde artmaya devam etti. En hızlı yükseliş makine ve metal ürünlerinde, en düşük enflasyon ise giyim ve deri ürünlerinde kaydedildi.
Ekim ayında girdi maliyetlerindeki belirgin artışa bağlı olarak nihai ürün fiyatları da genel olarak yükseltildi. Talepteki düşüşün hız kestiği tekstil sektörünün de artış yapmasıyla birlikte, son sekiz aydır ilk kez, 10 sektörün tamamı satış fiyatlarını yükseltmiş oldu. En yüksek enflasyon, birbiriyle aynı oranda olmak üzere gıda ürünleri ile makine ve metal ürünleri sektörlerinde görüldü.
İstihdamdaki Daralma
Yaşanan bu gelişmeler, imalatçıların istihdamını korumasını da zorlaştırdı. Türk imalat sektörlerinin çoğunluğunun yılın son çeyreğine istihdam azaltma eğilimiyle girdiği vurgulandı. Sadece elektrikli ve elektronik ürünler ile ana metal sanayinde çalışan sayıları artış kaydederken, en keskin daralma tekstil ürünleri sektöründe izlendi.
Sanayi istihdamındaki daralmayı TÜİK verileri de ortaya koyuyor. TÜİK tarafından ücretli çalışan istatistiği paylaşılan son ay ağustostu. Buna göre, Ağustos 2024’te sanayide ücretli çalışan sayısı 5 milyon 77 bin kişi civarındayken, Ağustos 2025’te bu sayı 4 milyon 892 bin seviyesine indi. Yani Ağustos 2025 itibarıyla 1 yılda sanayi istihdamı 184 bin kişi azaldı.
Sonuç
Yüksek faiz ve düşük kur politikalarının sanayi üzerindeki baskısı devam ederken, İSO verileri sektördeki zorluğun sürdüğünü gösteriyor. Gıda sektörü dışında kalan sektörlerdeki daralma, girdi maliyetlerindeki artış ve istihdam kayıpları, önümüzdeki dönemde sanayi sektörünün daha da yakından takip edilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
