Türkiye’nin Çekirdeksiz Kuru Üzüm İhracatında Son 25 Yılın En Düşük Seviyesi
Türkiye’nin çekirdeksiz kuru üzüm ihracatı, 2024/25 sezonunda son 25 yılın en düşük seviyesine geriledi. Miktar bazında yaşanan bu düşüşe rağmen, ihracat fiyatlarındaki artış geliri bir nebze olsun yükseltti.
İhracat Miktarı Düşerken Gelir Arttı
2023/24 sezonunda 207 bin ton ihracatla 489 milyon dolar gelir elde eden Türkiye, 2024/25 sezonunda miktarda yüzde 26‘lık bir düşüş yaşadı. Ancak, ihracat fiyatlarının dolar bazında yüzde 51 oranında artması, gelirin yüzde 12 yükselmesini sağladı. Bu durum, küresel pazarda yaşanan dalgalanmaların ve Türkiye’nin ihracat stratejilerindeki değişimlerin bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Türkiye’nin çekirdeksiz kuru üzüm ihracatında en düşük miktarın kaydedildiği bir önceki sezon, 184 bin 940 tonla 2013/14 olmuştu. En yüksek döviz getirisi ise 535 milyon dolarla 2012/13 sezonunda elde edilmişti. Bu veriler, Türkiye’nin çekirdeksiz kuru üzüm sektöründeki inişli çıkışlı performansını gözler önüne seriyor.
İklim Krizi ve Üretimde Yaşanan Zorluklar
Ege İhracatçı Birlikleri Sürdürülebilirlik ve Organik Ürünler Koordinatörü, Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Mehmet Ali Işık, küresel iklim krizinin etkilerinin çekirdeksiz kuru üzümde son 3 sezondur çok sert hissedildiğini vurguladı. Işık, Türkiye’nin bağcılığa yaptığı yatırımlarla Manisa-Denizli-İzmir üçgeninde 1 milyon 200 bin dönüm sultani çekirdeksiz üzüm üretim kapasitesine ulaştığını, verimde de büyük artışlar yaşandığını ve 330 bin ton çekirdeksiz kuru üzüm üretim, 250-260 bin ton ihracat yapar güce kavuştuğunu belirtti.
Ancak, iklim krizi nedeniyle rekoltedeki düşüşün 2025/26 sezonunda da devam edeceği öngörülüyor. Bu durum, sektördeki oyuncuları endişelendirirken, geleceğe yönelik stratejilerin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Rekoltedeki Düşüşün Gelecek Sezonlara Etkisi
Mehmet Ali Işık, çekirdeksiz kuru üzümde 2025/26 sezonunda rekoltenin uzun yıllar ortalamasının yüzde 40-50 aralığında altında kalacağının öngörüldüğünü ifade etti. Bu durumun, Türkiye’nin çekirdeksiz kuru üzüm üretiminde dünya liderliğini kaybetme riskini taşıdığına dikkat çekti. Uluslararası Kuruyemiş ve Kuru Meyve Konseyi (INC) verileri de bu tehlikeye işaret ediyor.
Işık, ihraç fiyatlarındaki artışın ihracatı da tehdit eder boyuta ulaştığını belirterek, “İran, Hindistan, Çin gibi ülkelere göre ton başına 1000 dolar daha pahalı konuma geldik” dedi. Bu durum, Türk ihracatçılarının rekabet gücünü olumsuz etkileyebilir.
Çözüm Önerileri ve Sektörün Geleceği
Türk ihracatçılarının uzun yıllar mücadele ederek dünya pazarlarında lider konuma yükseldiğini hatırlatan Işık, ihracatta dünya liderliğini sürdürmek ve üretimde tekrar dünya liderliğine yükselmek için sektörün tüm bileşenlerinin yeni bir yol haritası ortaya koyması gerektiğini vurguladı. Işık, küresel iklim krizinin etkilerini azaltacak sulama, ilaçlama, örtü altı üretim başta olmak üzere gerekli adımların atılması gerektiğini belirtti.
Türkiye, 2024/25 sezonunda 84 ülkeye çekirdeksiz kuru üzüm ihraç etti. İlk sırada 169 milyon 304 bin dolarla İngiltere yer alırken, ikinci sırada 64,3 milyon dolarla Hollanda, üçüncü sırada ise 51 milyon dolarla İtalya bulunuyor. Almanya’ya 48 milyon dolarlık, Fransa’ya ise 33 milyon dolarlık çekirdeksiz kuru üzüm ihraç edildi.
Çekirdeksiz kuru üzüm ihracatında ilk ondaki diğer ülkeler ise şöyle sıralandı: İspanya 22,5 milyon dolar, Japonya 17,3 milyon dolar, Avustralya 16 milyon dolar, Kanada 15 milyon dolar ve Belçika 14,9 milyon dolar. İlk 10 ülkeye 451 milyon dolarlık kuru üzüm ihraç eden Türkiye, diğer ülkelere ise 95 milyon dolarlık kuru üzüm gönderdi.
Sonuç olarak, Türkiye’nin çekirdeksiz kuru üzüm sektöründe yaşanan bu zorlu süreç, iklim değişikliğinin tarım üzerindeki etkilerini bir kez daha gözler önüne seriyor. Sektörün sürdürülebilirliği için acil önlemler alınması ve yeni stratejiler geliştirilmesi büyük önem taşıyor.
