TÜRKLİM Raporu: Dünya Deniz Ticaretine Üç Ülke Hakim, Konteyner Öne Çıkıyor

Türkiye Liman İşletmecileri Derneği (TÜRKLİM)’in yayımladığı “Türkiye Limancılık Sektörü 2025 Raporu”, küresel deniz ticaretinin dinamiklerini ve gelecekteki potansiyelini gözler önüne seriyor. Rapora göre, dünya deniz taşımacılığı her geçen yıl büyümeye devam ediyor ve bu büyümede konteyner taşımacılığı önemli bir rol oynuyor. Küresel filonun değeri 1,37 trilyon dolara ulaşırken, kapasite artışında konteyner taşımacılığının öne çıkması, sektördeki dönüşümün en belirgin göstergelerinden biri.

Deniz Ticaretinde Üç Ülkenin Hakimiyeti

Raporda dikkat çeken en önemli bulgulardan biri, dünya deniz ticaretinde üç ülkenin büyük bir paya sahip olması. Liberya, Panama ve Marshall Adaları, küresel deniz taşımacılığının önemli oyuncuları olarak öne çıkıyor. Bayrak siciline göre 100 GT ve üzeri kapasiteye sahip gemiler incelendiğinde, Liberya 5 bin 215 gemi ve 408,4 milyon DWT ile ilk sırada yer alıyor. Liberya’yı, 8 bin 338 gemi ve 379,8 milyon DWT ile Panama, ardından 4 bin 273 gemi ve 308,5 milyon DWT yük kapasitesiyle Marshall Adaları takip ediyor. Bu üç ülke, 2023 yılında küresel gemi taşıma kapasitesinin yüzde 46,5’ini oluşturarak, deniz ticaretindeki hakimiyetlerini açıkça gösteriyor.

Bu durum, denizcilik sektöründe bayrak devleti olmanın ekonomik ve stratejik önemini vurguluyor. Liberya, Panama ve Marshall Adaları gibi ülkeler, sundukları uygun vergi düzenlemeleri ve kolay sicil işlemleri sayesinde birçok gemi sahibinin tercihi haline geliyor. Bu da, bu ülkelerin denizcilik sektöründen elde ettiği gelirleri artırırken, küresel ticarette önemli bir rol oynamalarını sağlıyor.

Konteyner Taşımacılığındaki Yükseliş

Dünya deniz taşımacılığındaki yük, 2024 yılında bir önceki yıla göre yüzde 2,3 artışla 12,35 milyar tondan 12,63 milyar tona yükseldi. Bu artışta, konteyner taşımacılığının payı giderek artıyor. 2023 ve 2024 yıllarındaki değişimler incelendiğinde, en yüksek kapasite artışı konteyner taşımacılığında görülüyor. Taşımacılıktaki büyümeye paralel olarak, küresel deniz ticaret filosu da 2024 yılının başında yüzde 3,4 büyüme kaydetti.

Yıllık dünya filo büyümesindeki eğilimler incelendiğinde, söz konusu dönemde konteyner gemisi kapasitesi yüzde 7,7, sıvılaştırılmış gaz taşıyıcılarının kapasitesi ise yüzde 6,4 arttı. Dünyanın toplam yük kapasitesi 2024’te bir önceki yıla göre yüzde 3,4 büyüyerek 2,3 milyar DWT’den 2,4 milyar DWT’ye yükselirken, bu kapasitenin yüzde 42,7’sini kuru dökme yük gemileri oluşturdu.

Kuru dökme yük gemilerinin kapasitesi ise söz konusu dönemde 3,1 artışla, 974,5 milyon DWT’den 1 milyar DWT’ye yükseldi. Bu dönemde en yüksek kapasite artışı ise yüzde 7,7 ile konteyner gemilerinde oldu. 305,8 milyon DWT’den 329,5 milyon DWT’ye yükselen konteyner gemilerindeki kapasite artışı, dünya deniz ticaret filosunun, deniz ticaretinin yapısındaki değişimlere paralel olarak geliştiğini gösteriyor. Ticarette zamanla konteyner kullanımının artmasıyla dökme yükle taşımacılık azalırken, buna istinaden konteyner gemilerinin ve diğer özel gemilerin payı genel kargo gemilerinin payını geçti.

Konteyner Operatörlerinde Rekabet

Küresel konteyner operatörleri arasında kapasite ve işlettiği gemi sayısı bakımından Şubat 2025 itibarıyla ilk sırada MSC yer alıyor. MSC’nin işlettiği gemi sayısı 886 olurken, toplam kapasitesi 6,4 milyon TEU olarak ölçüldü. İkinci sırada 735 gemi ve 4,5 milyon TEU ile Maersk, üçüncü sırada 663 gemi ve 3,9 milyon TEU ile CMA CGM, dördüncü sırada 515 gemi ve 3,3 milyon TEU ile COSCO ve beşinci sırada 300 gemi ve 2,4 milyon TEU ile Hapag-Lloyd yer alıyor. Bu sıralama, konteyner taşımacılığı sektöründeki rekabetin ne kadar yoğun olduğunu gösteriyor.

Ekonomik Etkiler ve Gelecek Beklentileri

Deniz taşımacılığındaki bu büyüme ve değişim, küresel ekonomiye önemli katkılar sağlıyor. Deniz taşımacılığı, dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 80’inden fazlasının gerçekleştirildiği bir alan olması nedeniyle, ülkelerin ekonomik kalkınması için kritik bir rol oynuyor. Liman işletmeciliği, lojistik ve diğer ilgili sektörler de bu büyümeden olumlu etkileniyor.

TÜRKLİM raporu, Türkiye limancılık sektörünün de bu küresel trendlerden etkilendiğini gösteriyor. Türkiye, stratejik konumu ve gelişmiş liman altyapısıyla, bölgesel ve küresel ticarette önemli bir oyuncu olma potansiyeline sahip. Ancak, bu potansiyeli tam olarak değerlendirebilmek için, limanların kapasitesinin artırılması, modernizasyonu ve lojistik bağlantılarının güçlendirilmesi gerekiyor.

Sonuç olarak, TÜRKLİM’in 2025 raporu, deniz taşımacılığı sektörünün dinamiklerini ve gelecekteki potansiyelini anlamak için önemli bir kaynak sunuyor. Raporda yer alan bilgiler, sektördeki oyuncuların stratejik kararlar almasına, yatırım planları yapmasına ve rekabet avantajı elde etmesine yardımcı olabilir.