Zirai Don Ödemeleri Ağustos’ta Başlıyor, Eylül-Ekim’de Tamamlanması Bekleniyor

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Zirai Don Olayını Araştırma Komisyonu Başkanı Adem Korkmaz, tarım sigortası kapsamındaki hasar tespitlerinin tamamlanmasının ardından ödemelerin ağustos ayında başlayabileceğini ve eylül-ekim ayları gibi tamamının bitirilmesinin öngörüldüğünü açıkladı.

Zirai Don Hasar Ödemelerinde Son Durum

TBMM Zirai Don Olayını Araştırma Komisyonu Başkanı Adem Korkmaz, Burdur’da basın mensuplarıyla bir araya gelerek, zirai don olaylarının ardından yapılan çalışmalar hakkında bilgi verdi. 25 ili ziyaret ettiklerini, akademisyenler, bürokratlar ve sivil toplum örgütü temsilcileriyle görüştüklerini belirten Korkmaz, zirai donla ilgili bir ön rapor hazırladıklarını ve 12 Nisan’a kadar olan zarar oranının karşılanmasına yönelik kabine taahhüdünün bulunduğunu ve bu konudaki teknik çalışmaların son aşamaya geldiğini ifade etti.

TARSİM Kapsamındaki Ödemeler

Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) kapsamında poliçesi olan ve yüzde 100 hasarı bulunan çiftçilerin ödemelerinin tamamının yapıldığını belirten Korkmaz, “2 milyar liraya yakın bir rakam ödendi” dedi. Ancak, yaklaşık 20 milyar liralık bir rakamın henüz belirsiz olduğunu ifade eden Korkmaz, bu belirsizliğin nedenini, hasarın niteliğinin ürünün hasat döneminde netleşmesi olarak açıkladı. Örneğin, cevizlerdeki hasarın oranı eylül ayında, meyvelerdeki don etkisinin ise hasat döneminde ortaya çıktığını belirtti. Dolayısıyla, ilk başta yüzde 50 olarak görülen hasarın, eylül ayında yüzde 70‘e kadar çıkabildiğini ve bu süreçlerin netleşmesinin ardından kasım ayına kadar tüm ödemelerin tamamlanacağını öngördüklerini vurguladı.

Korkmaz, “Büyük ihtimal eylül, ekim gibi bütün ödemeler tamamlanmış olur. Ağustos içerisinde de ödemeler başlayabilir diye düşünüyorum” şeklinde konuştu.

Hasarın Gelecek Yıllara Etkisi ve Önerilen Çözümler

Zirai donun etkilerinin sadece mevcut yılı değil, gelecek yılları da etkilediğini belirten Korkmaz, örneğin Malatya’da kayısı rekoltesinin 2024 seviyesine ulaşmasının 2027-2028 yıllarını bulabileceğini ifade etti. Bu nedenle, 2026-2027 yıllarını kurtaracak finansal destekler önerdiklerini dile getirdi.

Önerilen Destek Mekanizmaları

Korkmaz, zirai don mağduru çiftçilere yönelik önerilerini şu şekilde sıraladı:

• Sübvansiyonlu kredilerin, faizsiz ya da düşük faizli olarak birkaç yıl ödemesiz ve 3-5 yıl vadeli olması
• Su desteği sağlanması, çünkü zirai dona maruz kalan bahçelerin normalden daha fazla bakıma ihtiyaç duyması
• TARSİM’in yeniden yapılandırılması

Korkmaz, en çok arzu ettikleri konunun TARSİM’in güçlü bir şekilde yeniden yapılandırılması ve en azından bir kısmının zorunlu hale getirilmesi olduğunu vurguladı. Bu sayede, çiftçilerin zirai don gibi doğal afetlere karşı daha iyi korunması ve ekonomik kayıplarının en aza indirilmesi hedefleniyor.

Zirai Donun Ekonomik Etkileri ve Sektörel Bağlam

Zirai don olayları, tarım sektöründe önemli ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Özellikle meyve üretimi yapılan bölgelerde, rekolte kayıpları çiftçilerin gelirlerini düşürmekte ve dolayısıyla yerel ekonomileri olumsuz etkilemektedir. Tarım sigortası (TARSİM) bu tür risklere karşı bir güvence sağlasa da, sigorta kapsamının yetersiz olması veya hasar tespit süreçlerindeki gecikmeler, çiftçilerin mağduriyetine yol açabilmektedir. Korkmaz’ın açıklamaları, hükümetin bu konudaki hassasiyetini ve çözüm arayışlarını göstermektedir. Ödemelerin zamanında yapılması ve TARSİM’in etkinliğinin artırılması, tarım sektörünün sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır.

Zirai donun gelecek yıllara olan etkileri de dikkate alındığında, uzun vadeli çözümlerin üretilmesi gerekmektedir. Özellikle, iklim değişikliğinin etkisiyle artan doğal afet risklerine karşı, tarım sektörünün daha dirençli hale getirilmesi için gerekli önlemlerin alınması, su kaynaklarının verimli kullanılması ve yeni teknolojilerin tarıma entegre edilmesi büyük önem arz etmektedir.