Fon Krizi Tartışması: Zararı Kim Ödeyecek, Üç Aktörün Sorumluluğu ve Ekonomik Yansımaları

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yürüttüğü “fon soruşturması”, 9 Eylül’de Tera Yatırım’ın Pusula Grubu paylarını devralma kararıyla yeniden gündeme geldi. Soruşturma kapsamında Muhammed Yarız ve Altunç Kumova’nın da aralarında bulunduğu dört kişi tutuklanırken, **51 şüpheliye yurt dışı çıkış yasağı** getirildi. Bu gelişmeler, yatırım fonları piyasasındaki risk yönetimi ve denetim mekanizmalarının yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini ortaya koydu.

SPK’nın Müdahalesi ve Fonların Tasfiyesi

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), soruşturma sürecinde **yedi şirkete ait 131 fonu** işleme kapatıp tasfiye kararı aldı. Bu karar, düşük likiditeli varlıkların ve olağanüstü getirilerin yaratabileceği potansiyel sistemik risklere karşı önleyici bir adım olarak değerlendirildi. Son operasyonlarda ise Serdar Turhan, Emre Tezmen, Emre Alkin ve Kerem Alkin gibi şirket yöneticileri gözaltına alındı; bu da yönetişim ve sorumluluk konularının ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gösterdi.

Mahfi Eğilmez’in Analizi: “Fon Krizinin Faturasını Kim Ödeyecek?”

Hazine eski Müsteşarı ve iktisatçı **Dr. Mahfi Eğilmez**, “Kendime Yazılar” adlı blogunda “Fon Krizinin Faturasını Kim Ödeyecek?” başlıklı bir değerlendirme yaptı. Eğilmez, yaşananların yalnızca birkaç fonun ya da yatırımcının sorunu olmadığını, **“zararın faturasını kim ödeyecek”** sorusunun esas tartışma başlığı olduğunu vurguladı. Henüz tüm hukuki süreçler tamamlanmamış olsa da, “ponzi benzeri” mekanizmaların oluşumuna zemin hazırlayan **olağanüstü getiriler ve düşük likiditeli varlıklar** konusunu yeniden gündeme taşıdı.

Üç Aktörün Sorumluluğu

Eğilmez, sistemin üç farklı kesiminin sorumluluğunu ele alıyor:

• İlk Aktör – Düzenek Tasarlayanlar: Kurallara aykırı bir yapı kurulduysa, bunu tasarlayan ve işleten yöneticilerin sorumluluğu bulunur. Yüksek getiri tek başına suç değildir; ancak getirinin kaynağı açıklanmadığında, varlıkların gerçek değeri tartışmalı olduğunda ve riskler yatırımcılara doğru anlatılmadığında ciddi bir sorun ortaya çıkar.
• İkinci Aktör – Kamu Otoritesi: SPK’nın bazı fonların 2025’in sonlarından itibaren düşük fiili dolaşıma sahip hisselerde “temel ekonomik büyüklüklerle açıklanamayan fiyat hareketlerine” yol açtığını tespit etmesi, denetim eksikliğine işaret ediyor. Sorun daha önce görülmüşse, **neden daha erken ve daha etkili müdahale edilmediği** sorusu gündeme geliyor.
• Üçüncü Aktör – Yatırımcı: Yatırımcılar risk alır, ancak “yüksek risk almak ile kandırılmak aynı şey değildir.” Eğilmez, yatırımcının da risk ve getiri arasındaki dengeyi iyi analiz etmesi gerektiğini belirtiyor.

Ekonomik ve Toplumsal Etkiler

Fon krizinin yarattığı zarar, yalnızca doğrudan yatırımcıları değil, **kamu kaynakları ve finansal sistem üzerinden geniş halk kesimlerini** de etkileyebilir. Eğilmez, “para birikimi olmayan ve yüksek getiriyi tercih etmeyen bireylerin de zarar görebileceği” ihtimaline dikkat çekiyor. Bu durum, **risk alanın zararı bütün topluma yayılması** halinde “risk almayanların da faturayı ödemesi” sorusunu ortaya koyuyor.

Finansal piyasaların temel ilkelerinden biri, **“kazancın sahibi kazancını, riskin sahibi de riskini üstlenmeli”** ilkesidir. Bu ilke ihlal edildiğinde, yalnızca fon krizini değil, aynı zamanda **risk‑sorumluluk bağının kırılmasını** da gözlemlemiş oluruz. Dolayısıyla, piyasa katılımcılarının hem bireysel hem de kurumsal düzeyde sorumluluklarını yeniden tanımlamaları gerekir.

Gelecek Projeksiyonları ve Beklentiler

Henüz kesinleşmiş bir “ponzi sistemi” tanımı yapılamasa da, **olağanüstü getiriler ve düşük likidite** gibi faktörlerin piyasada yeniden ortaya çıkma ihtimali, düzenleyicilerin ve yatırımcıların temkinli yaklaşmasını zorunlu kılıyor. SPK’nın mevcut müdahaleleri, benzer durumların önüne geçmek için bir model oluşturabilir; ancak **daha erken ve etkili denetim** mekanizmalarının geliştirilmesi gerektiği konusunda net bir sinyal veriyor.

Sonuç olarak, fon krizinin ekonomik maliyetini topluma dağıtmak yerine, sorumluluğu üç aktör arasında adil bir şekilde paylaştırmak, finansal sistemin istikrarını korumak açısından kritik. Bu bağlamda, yatırımcıların risk bilincini artırmak, denetim kurumlarının proaktif denetim yapması ve fon yöneticilerinin şeffaflık ilkesine sıkı sıkıya bağlı kalması, gelecekte benzer krizlerin önüne geçebilir.